Ramakien

De Ramakien is afgeleid van het Indische epos Ramayana, het 'Verhaal van Rama', dat meer dan 2.500 jaar geleden geschreven werd door Valmiki en zo'n 24.000 verzen bevat. In India alleen bestaan van het verhaal al verscheidene versies in verschillende talen, zoals het Sanskriet, Hindi, Tamil en Assamees. De belangrijkste is de originele versie, in het Sanskriet. Het is niet enkel een groot en klassiek literair werk, maar eveneens het heilige boek van de hindoes, in belangrijkheid enkel overtroffen door de Veda's. Het verhaal van de Ramayana verspreidde zich over Zuidoost-Azië en werd vertaald in de landstalen van Thailand, Indonesië, Maleisië, Cambodja, Vietnam, Birma, Laos en ...voor meer bestel onze CDrom...

In Thailand bestaan er verschillende varianten en vormen van de Ramakien, de Thaise bewerking van het Indische epos. Er zijn door het hof gesponserde zowel als lokale versies, variërend van toneelstuk tot gemaskerd drama, en is vertegenwoordigd in andere kunstvormen, zoals beeldhouwwerken en muurschilderingen  (fig.). De meest volledige versie van de Ramakien is een toneelstuk dat in 1785 werd bewerkt en geschreven door Rama I (fig.), de eerste koning van de huidige Chakri-dynastie. Door haar langdurige en wijdverbreide populariteit is de Ramakien eveneens erg verweven met de Thaise levensstijl, die zich uit in de verschillende kunsten en het dagelijkse leven. Afbeeldingen van personages en scenes uit de Ramakien vindt men over heel Thailand terug, uitgebeeld in allerlei kunstvormen en in de nomenclatuur.

Het verhaal vertelt de geboorte van prins Rama als de zoon van koningin Kao Suriya en koning Totsarot van Ayutthaya (fig.), en diens latere huwelijk met Sida, de dochter van koning Janaka. Sida wordt ontvoerd door de demonenkoning Totsakan (fig.) die haar wegvoert naar Longka, het huidige Sri Lanka. Vervolgens wordt de langdurige strijd tussen Rama en de tienkoppige Totsakan beschreven, waarin Rama wordt bijgestaan door mythische half-mens-half-dier personages, waaronder de heldhaftige aap-god Hanuman (fig.), hier altijd voorgesteld met een wit masker. De strijd leidt tot de nederlaag van Totsakan en de redding van Sida, waarna Rama als ...voor meer bestel onze CDrom...

In khon, traditionele dansvoorstellingen, worden officiëel alle rollen -ook de vrouwelijke- enkel door mannen vertolkt. Bij lakhon daarentegen nemen zowel mannen als vrouwen deel. De thema's kunnen ingekorte versies van de Ramakien, of andere volksverhalen zijn. De volledige versie van de Ramakien telt 311 personages en een ononderbroken vertoning zou meer dan een maand in beslag nemen.

Khon-dansers zijn steeds gekleed in rijkelijk geborduurde, brokaten kostuums en de menselijke personages dragen een chadah als hoofdtooi, een soort vergulde kroon die veel weg heeft van een miniatuur-chedi. De dansers die demonen en apen voorstellen maken gebruik van maskers in gevarieerde vormen en kleuren om de verschillende personages uit te beelden. Door middel van een complex samenspel van moedra's en andere lichaamsbewegingen worden de verschillende situaties, gedachten en gevoelens in het  verhaal duidelijk gemaakt. Elke handpositie heeft in combinatie met de positie van het lichaam een exact bepaalde betekenis. Het Sanskriet woord 'moedra', meestal vertaald als 'handpositie' en eveneens gebruikt in de boeddhistische iconografie, betekent dan ook letterlijk 'zegel' of 'afdruk'. Enkel geoefende khon-adepten zijn in staat de vele gebaren met hun ...voor meer bestel onze CDrom...

Nonthok

Een populaire vertelling die aan het Ramakien-epos voorafgaat heeft protagonisten die vorige incarnaties zijn van Rama en Totsakan. Nonthok, de latere Totsakan, had als taak de voeten te wassen van de goden die naar de berg Krailaat kwamen om de oppergod Idsuan te vereren. Terwijl deze plichtsbewust zijn nederige taak verrichtte werd hij voortdurend door de goden gepest. Ze trokken aan zijn haar en bonsden op zijn hoofd.

Moegetreiterd deed hij zijn beklag bij de oppergod en vroeg hem om een diamanten vinger die dodelijk was wanneer hij ermee zou wijzen naar degene die hem slecht gezind was. Idsuan stemde toe maar toen bleek dat er te veel dodelijke slachtoffers vielen kwam hij hierop terug. Hij droeg de god Narai, de latere Rama, op om Nonthok het zwijgen op te leggen. Vermomd als danseres wist Narai Nonthok te verleiden om met hem te dansen. Omdat deze niet wist hoe spoorde Narai hem aan om zijn bewegingen na te doen. Hem getrouw nabootsend richtte Nonthok toen zijn dodelijk wijsvinger onbewust op zijn eigen knie en viel terstond stervend neer.

De ergste vernedering voor Nonthok was echter dat hij door toedoen van een wezen met een menselijk uiterlijk gedood werd. Omdat Narai eveneens vond dat deze straf te zwaar en vernederend was beloofde hij de mogelijkheid op revanche in een volgend leven. Nonthok zou terugkomen als een monsterlijke reus met tien hoofden en twintig armen, Narai als een gewone sterveling. Het vervolg is bezongen in het ...voor meer bestel onze CDrom...