Lexicon D - Thailex Reiswoordenboek

Thais. 'Hemellichaam per dag'. Systeem in Thailand waarbij elke dag van de week correspondeert met een bepaalde planeet, maan of zon, d.i. de zon voor zondag, de maan voor maandag, Mars voor dinsdag, Mercurius voor woensdag, Jupiter voor donderdag, Venus voor vrijdag en Saturnus voor zaterdag. In het ...voor meer bestel onze CDrom...

Een uit China afkomstige vrucht met de Latijnse benaming diospyros kaki, van de botanische familie ebenaceae. Deze oranjekleurige vrucht gelijkt in grootte en vorm op een tomaat en heeft bovenaan vier stevige kaki-kleurige blaadjes. Er bestaan verschillende soorten, hard en zachter. De schil is moeilijk verteerbaar en kan beter niet worden gegeten, tenzij in gedroogde vorm (fig.). Maar anders kan de vrucht best worden geschild of in tweeën worden gesneden en ...voor meer bestel onze CDrom...

Thaise nationale feestdag, jaarlijks gevierd op 10 december. In het Thais Wan Rattamnoen.

Sanskriet. Een vrouwelijke godheid van lage rangorde in het Vajrayana boeddhisme. Er zijn twee vormen, een goedaardige en een kwaadaardige. Er is een group van vijf dakini's die geassociëerd wordt met de vijf jina's, en waarvan elk een juweel, lotus en dubbele bliksemschicht vasthouden. Een dakini is onderscheiden van een apsarsa door de aanwezigheid van een derde oog of urna in het midden van het voorhoofd. In het hindoeïsme zijn dakini's ...voor meer bestel onze CDrom...

Sanskriet. 'Bekwaam', 'competent' en 'intelligent'. Zoon van Brahma, gewoonlijk geassociëerd met creative kracht.

In de Thaise architectuur een meestal decoratieve steun voor een overhangende dakrand, en bij boeddhistische tempels gewoonlijk in de vorm van een naga of een andere, vaak mytholgische, figuur. Soms is de functie louter decoratief (fig.). In het Thais kan thuay.

Tibetaans. 'Oceaan van Wijsheid'. Hogepriester der Tibetaanse boeddhisten, en van de 17de eeuw AD tot 1959 tevens wereldlijk heerser van Tibet. In het Tibetaans boeddhisme wordt hij aanzien als een incarnatie van de bodhisatva Avalokitesvara.

Thais. 'Geschikte vooruitgang'. Een kanaal in de provincie Ratchaburi, waar elke ochtend een drijvende markt wordt gehouden.

Bergketen in zandsteen die de grens vormt met Cambodja en Thailand, en abrupt eindigt in een overhangende klif boven de Cambodjaanse vlakten. Hier bevindt zich de oude Khmer tempel Khao Phra Wihaan, gesitueerd op een hoogte van 657 meter boven de zeespiegel. De berg heeft eveneens oude reliëfgravures en nabij de provincie Surin bevinden zich de Prasat Ta Meuan ...voor meer bestel onze CDrom...

Sanskriet. Algemene benaming voor kwaadaardige en vernielzuchtige demonen, zoals de Rakshasa's.

Sanskriet. De wagenmenner and metgezel van Krishna, die bij hem was in zijn laatste dagen.

Hindoestani-Hindi. 'Deur' of 'poort'. Het woord is hetzelfde in het Kasjmiri en Oerdoe (Urdu) waar het geschreven wordt in het Nastaliq-geschrift, eerder dan het Devanagari-geschrift van het Hindoestani en Hindi. In het Sanskriet is het gekend als douar, dwar of dvar en in het Oerdoe evenees als darwaazeh.

Sanskriet. Vader van Rama, koning van Kosala uit de Ramayana, de Indische en originele versie van het epos. In de Thaise versie, de Ramakien, heet de vader Totsarot maar hij is eveneens gekend als Suddhodana.

Sanskriet. Een vrije, alleenstaande pillaar vóór een tempel in India, ook een manastambha genoemd.

Thaise kunstgalerij die opgericht werd op het verzoek van koningin Sirikit om een permanent onderkomen te bieden aan een brede waaier van tentoonstellingen met betrekking tot de visuele kunsten, voornamelijk de beeldhouw- en schilderkunst. Het heeft tot doel om de Thaise cultuur en kunstenaars te promoten, zowel jonge artisten als gevestigde talenten. De galerij doet tevens dienst als opleidingscentrum en biedt cursussen aan Thais uit alle lagen van de bevolking en leidt hen op tot professionele kunstenaars in verschillende vakken en kunstrichtingen. De ...voor meer bestel onze CDrom...

West-Indisch Spaans uit het Swahili. Naam van een besmettelijke tropische ziekte die overgedragen wordt door muggen en gekenmerkt is door hevige pijn in de gewrichten en spierpijnen. Hoge koorts is ook een van de symptomen. Dengue is ook gekend onder de bijnaam knokkelkoorts. Eveneens ...voor meer bestel onze CDrom...

De naam die soms gegeven wordt aan een haarkrul tussen de wenkbrauwen van sommige goden, gewoonlijk een urna genoemd. Volgens de legende zendt het stralen uit die de wereld verlichten en staat het symbool voor grote wijsheid. Het is één van de tekenen van een verlicht wezen. In oosterse iconografie vaak weergegeven als een rond teken, soms boeddha-oog genaamd (fig.).

Thaise naam voor een plant van het geslacht coix lachrymajob en behorend tot de familie gramineae. Hij heeft eetbare witte zaden, die in de harde bloemknoppen zitten. Het is een belangrijk economisch gewas in de provincie Loei. Uit het Engels gekend als traangras, genoemd naar de zaden die men Job's ...voor meer bestel onze CDrom...

Sanskriet. De verblijfplaats van een godheid. Het voornaamste schrijn in een hindoeïstische tempel.

Sanskriet. Een godheid van onbepaalde rangorde, waarvan men gelooft dat er drieëndertig bestaan, elf voor elk van de drie werelden van de boeddhistische kosmologie.

Sanskriet. 'Koning der goden' of 'godenkoning'. Een titel gegeven aan zowel Indra als de Boeddha. In Java en Cambodja ontwikkelde zich een devaraja-cultus waarvan de aanhangers beweerden dat de koning een uitvloeisel van een godheid was en na zijn dood terug met die god verenigd zou worden.

Pali. Vaak ook met een hoofdletter getranscribeert en in het Sanskriet dharma gespeld. In het Thais tam, maar indien verwezen wordt naar het Pali woord, uitgesproken als thamma. Het kan vertaald worden als 'juiste princiepes', 'rechtschapenheid', 'wet', 'waarheid' of 'rechtvaardigheid'. In het Theravada boeddhisme verwijst het naar de leer van de Boeddha zoals beschreven in de Tripitaka. Het is ...voor meer bestel onze CDrom...

1. Pali. Boeddhistische Wiel der Wet (fig.) dat de onophoudende cyclus van oorzaak en gevolg in iemands leven, kam (karma) genaamd, symboliseert, en resulteert in onafgebroken reïncarnatie. Deze cyclus kan enkel worden doorbroken door nipphaan (nirvana) te bereiken. Het Wiel der Wet symboliseert tevens de eerste preek van de Boeddha, gehouden in het hertenpark te Sarnath, die zijn filosofie in gang zette. Net zoals een wiel steeds rond draait, symboliseert het de leer van de Boeddha, die onophoudelijk en eindeloos verder wordt verspreid, en indien voorgesteld als een wiel met acht spaken is het een symbool voor het Achtvoudige Pad. In de kunst wordt dit wiel vaak afgebeeld met de aanwezigheid van één of meerdere herten (fig.), en in Thailand staat het centraal in een oranje veld op de boeddhistische vlag (fig.). ...voor meer bestel onze CDrom...

2. Pali. Een moedra die 'het in gang zetten van het Wiel der Wet' betekent, waarbij de Boeddha met zijn duim en wijsvinger van beide handen een circel vormt, met de resterende vingers naar buiten toe buigend. Een gelijkaardige variant is de vitarka-moedra, die 'uiteenzetting' betekent en waarbij de Boeddha één of beide handen voor zich uithoudt met de palm naar voeren gericht en een circel vormt met zijn duim en wijsvinger. Beide handposities verwijzen naar de Boeddha's eerste publieke verhandeling over de boeddhistische leerstelling, gegeven aan de vijf asceten of panjawakkie in een hertenpark in Sarnath ...voor meer bestel onze CDrom...

Pali. 'Beschermer van de boeddhistische wet'. In het Vajrayana boeddhisme voeren zij oorlog tegen de demonen en vijanden van het geloof, en hebben verschrikkende verschijningen. In het Sanskriet dharmapala gespeld.

Sanskriet. Een machtige boog die kwam bovendrijven tijdens het schudden van de Oceaan van Melk en die aan Vishnoe's avatar, Rama werd gegeven.

Sanskriet. Een vaak uitgebeelde moedra die meditatie betekent en waarbij de Boeddha gezeten is in meditatiehouding, d.i. in volle of halve lotus-positie, beide handen rustend op z'n schoot met de palmen opwaarts gericht, de rechterhand bovenaan. In het Phra prajam wan geut-systeem is dit het boeddhabeeld dat correspondeert met een donderdag. Ook samaddhi genaamd.

Sanskriet. Volgens het Mahayana boeddhisme zijn er vijf transcendentale boeddha's, vier voor de hoofdrichtingen en één voor de zenit. Ze worden meestal afgebeeld in meditatiehouding, en de populairste is Amitabha, de boeddha van het westelijk paradijs.

Sanskriet. Eén van de twee belangrijke sekten uit het jainisme, naast Svetambara.

Sanskriet. Eén van de acht gekende bewakers van de vier hoofd- en vier tussenrichtingen, die de wereld beschermen tegen demonen. Vaak afgebeeld in hindoeïstische tempels uitkijkend over de verschillende windrichtingen. Vier bewaken de hoofdwindrichtingen en nog eens vier de tussenliggende windrichtingen.

Chinees-Thais. Benaming voor pistolet-achtige ronde broodjes van zachte, gestoomde deeg en gevuld met hartig- of zoetigheid. Ze worden gemaakt van tarwedeeg en naar traditie gestoomd in ronde bamboe mandjes die kheng (fig.) worden genoemd. Vaak ook dim sum getranscribeerd en in het Thais sala pao genoemd.

Vietnamees. Gemeenshappelijk dorpshuis samengesteld uit twee parallele vleugels en vaak gedecoreerd met een draak, éénhoorn, feniks en schildpad, de vier dieren geassociëerd met geluk. Het is de plaats waar de beschermgeest van het dorp verblijft en een plaats voor zowel private verering als publieke ceremonieën. In bepaald opzicht kan de dinh vergeleken worden met de Thaise sahn lak meuang.

Thais. 'Japanse klei'. Een kleurrijke, sterk samenhangende substantie die zich makkelijk laat modelleren. Het gelijkt op boetseerklei maar blijft soepel ook nadat de klei reeds gedroogd is. In Thailand wordt het voornamelijk aangewend om imitatie sierbloemen van te boetseren.

Sanskriet. De eerste van de 24 boeddha-voorgangers, die aan de brahmaanse asceet Sumedha zijn gelofte, om ooit op een dag ook een boeddha te zijn, bevestigde. Sumedha was een vorige incarnatie van Siddhartha Gautama, die later de historische Boeddha werd.

Latijnse naam voor een altijdgroene boomsoort met een grote rechte stam die bloeit van maart tot mei. De zaden hebben twee vleugels, waardoor ze als helikopters naar beneden dwarrelen. In Noord-Thailand vaak gezien langst de kant van de weg. In het Thais phluang. Ook dipterocarpus alatus.

Benaming voor de Thailand-Birma Spoorweg die werd aangelegd door de keizerlijke troepen van het Japanse Leger tijdens WO II en die liep van Nong Pladuk in Thailand tot Thanbuyuzayat in Birma, het grootste gedeelte hiervan door de Thaise provincie Kanchanaburi. Tijdens WO I kreeg Japan vaste voet aan de grond in China toen het het Duitse fort van Tsingtao in noordoost China veroverde (oorlogskaarten). Het Japanese leger raakte vervolgens goed ingeburgerd in Shantung en Manchuria en tegen het midden der jaren' 30 was Manchuria een Japans protectoraat van Manchukuo. De Japaners stelden zich een gelijkaardig lot voor de rest van China voor. Verdere aanspraak door de Japaners op het territorium van een verzwakt en verdeeld China leidde echter tot oorlog. In een poging om Japan te dwingen een einde te stellen aan deze oorlog legden Groot-Brittannië, Nederland en de Verenigde Staten een handelsembargo op aan Japan. Tegelijkertijd leverden zij wapens en bevoorradingen aan de Chinese troepen van generaal Chiang Kai Chek via een route die door de uitlopers van het Himalayagebergte liep. Teneinde deze levensnoodzakelijke bevoorradingslijn af te snijden en om de grondstoffen van Birma voor zichzelf te verkrijgen, dienden de Japaners Birma binnen te vallen. Na het Japanse offensief, dat begon in december 1941 met de aanval op Pearl Harbor en de invasie van Malaya, vochten de keizerlijke troepen van het Japanse Leger tegen het midden van '42 tegen de Britten in Birma, met als doel de hierboven vermelde verbindingslijn en wapentoevoer van de geallieerden naar China af te snijden, uiteindelijk om een offensief tegen India in te zetten. Teneinde hun troepen in Birma te kunnen handhaven was het van essentieel belang dat de Japaners een aanvoerroute vonden die veiliger was dan de kwetsbare zeeroutes tussen Singapore en Rangoon door de Andamese Zee, waar geallieerde strijdkrachten die vanuit Ceylon opereerden, hun bevoorradingsschepen aanvielen. Zodoende realiseerden de Japaners zich de dwingende behoefte voor een veilige route over land en besloten tot de aanleg van een 415 km lange spoorweg door dichtbegroeide jungle en bergachtig gebied. Het werk aan ...voor meer bestel onze CDrom...

De hoogste berg van Thailand, in Chiang Mai. Volgens het informatiebord op de top van deze berg is de piek 2.565,33 meter hoog.

Berg in de provincie Chiang Mai in Noord-Thailand, waarop een zomerverblijf van de koning is alsook de beruchte boeddhistische tempel Wat Doi Suthep.

Laotiaans. Een varenbladachtig ornament op tempeldaken in Laos, vergelijkbaar met de Thaise chofa. Het kan vertaald worden als 'bundel van bloemen' of 'bloemenbos', en tien of meer bloemen geeft aan dat de tempel gebouwd werd in opdracht van een koning.

Sanskriet. Een brahmaanse wijsgeer die na de crematie van de Boeddha, Boeddha's relikwieën verdeelde onder acht koningen.

Het centrum van Chamaanse kunst en cultuur dat de stad My Son verdrong vanaf de tijd dat koning Indravarman II er een boeddhistisch klooster stichtte op het einde van de 9de eeuw AD. Het behield deze positie voor minder dan een eeuw.

1. Vietnamees. Gedecoreerde bronzen drums van verschillende grootte en soort, gemaakt voor rituele doeleinden en beschouwd als behorend tot de top van Zuidoost-Aziatische fijne kunst. Zie ook klong mahorateuk.

2. Een beschaving die bronswerk van hoge kwaliteit vervaardigde tussen 500 en 200 VC.

Begraafplaats nabij het centrum van Kanchanaburi met de slachtoffers uit WO II die omkwamen bij de aanleg van de beruchte Birma-spoorlijn. Er liggen 6.982 geallieerde soldaten begraven. Zie ook Chong Kai.

Een mythisch, gewoonlijk gevleugeld, monster gelijkend op een reptiel, in staat om vuur te spuwen. In de oude Chinese mythologie neemt het natuurlijke proces van de procreatie van de aarde de vorm aan van een draak, die alle dingen in de oneindige cirkel van leven, dood en wedergeboorte, bezielt. Hij belichaamt het proces van de verandering op zich, enkel verschijnend om weer te verdwijnen, aldus constant in transformatie. Derhalve verschijnt de draak vaak te tonele in Chinese festivals, vooral tidens Troet Jien, het Chinese Nieuwjaar volgens de maankalender (fig.). Hij is van oudsher het nationale symbool van de Chinezen en wordt regelmatig aangetroffen in zowel de iconografie als in de architectuur. De ...voor meer bestel onze CDrom...

drakentong

Bijnaam voor de phyllodium longipes. In het Thais klet plah of klet lin yai genoemd, letterlijk 'visschubben' en 'lange geschubde tong'.

drakenvrucht

Zie kaew mangkon.

Een Chinees historisch verhaal met Khong Beng, een wijze raadgever en slimme strateeg; Jo Cho, een onbetrouwbare generaal; Kuan U, een trouw en moedig soldaat; en Lao Pie, een wijze en trouwe heerser. In het Thais Saam Kok.

Benaming voor het zaad van een aantal tropische planten en bomen die hun zaden verspreiden door het met de zeestroming te laten meedrijven. In Thailand verwijst dit voornamelijk naar de enorme zaden van een grote houtachtige kruiper met de wetenschappelijke naam entada spiralis, die in een lange peulachtige zaaddoos zitten. Deze behoort tot de familie van leguminosae-mimosoideae en groeit langs beken en rivieren in het tropische regenwoud. Hier laat hij zijn zaden één voor één uit de peul in het water vallen waarna ze hun tocht naar zee beginnen door met de stroming mee te drijven. Eens ze de open oceaan bereiken reizen ze verder met de zeestroming totdat ze aanspoelen op een strand, misschien wel duizenden kilometers van hun oorpsrong vandaan. Drijfzaad drijft doordat zich binnenin het zaad een luchtzak bevindt, terwijl hun harde buitenschil hen helpt om hun lange reis over ...voor meer bestel onze CDrom...

Benaming voor een klein, kruipend, ongewerveld, geleedpotig diertje met een lang gesegmenteerd, wormachtig lijf en twee paar poten op elk segment. Het behoort tot het geslacht diplodata en zijn Nederlandse naam wijst op het groot aantal poten. Thailand kent twee belangrijke soorten: de ene met een bruinachtige roestkleur, de andere zwart. Indien ze zich bedreigd voelen rollen ze zich op en blijven onbeweegelijk liggen. De meeste soorten zijn ongevaarlijk, maar ...voor meer bestel onze CDrom...

Sanskriet. De eerste van de Vier Edele Waarheden in het boeddhisme, die staat voor 'lijden, ongelukkig zijn, en ellende'. In het Pali dukkha gespeld.

Sanskriet. Een verschijning van Devi, de gemalin van Shiwa, die staat voor 'ontoegankelijk'. Ze wordt gewoonlijk afgebeeld op een tijger of leeuw en in Javaanse en Indische kunst vaak terwijl ze de buffel-demoon Mahishasura afmaakt met ...voor meer bestel onze CDrom...

Een in Zuidoost-Azië voorkomende vrucht van het geslacht duria, waarvan verschillende variaties bestaan, waaronder mon thong, kaan yao, krathum thong, iekop, ieruang, kampan en chanie. Het vruchtdragend seizoen is van mei tot september. De vrucht heeft een bolsterachtige schil met scherpe stekels en een sterke, penetrante geur. Het vruchtvlees zit rond een grote boonvormige pit en is lichtgeel van kleur (fig.). De durian heeft een unieke smaak en wordt door lokale bevolking als een ware delicatesse beschouwd, waardoor ze de bijnaam Koning der Vruchten kreeg. Doch, voorzichtigheid dient geboden wanneer men de vrucht eet. Door haar hoge calorische waarde kan overconsumptie, door meerdere vruchten snel achter elkaar te nuttigen, schadelijk zijn. Onderzoek naar de voedingswaarde van durians door de Voedingsafdeling van het Department Gezondheid toont aan dat verschillende soorten verschillende energiewaarden opleveren, variërend van 181 calorieën per 100 gram voor lang-steel durians, tot 129 calorieën voor kradum durians, en in het geval van gekonfijte durians liep de calorische waarde op tot wel 340 calorieën. Dit betekent bijvoorbeeld dat een 2 kilogram zware mon thong durian -één van de populairste soorten- met een gepeld gewicht van ongeveer 600 gram in totaal zo'n ...voor meer bestel onze CDrom...

1. Sanskriet-Thais. 'Tevreden' of 'voldaan'. Verwijst naar de hemel boven de berg Meru, waar de bodhisattva's hun laatste bestaan op aarde afwachten. Het is één van de hoogste hemelen in de boeddhistische kosmologie, en de hemel waarin de bodhisattva die later de Boeddha zou worden werd herboren, nadat hij de voldoende verdiensten had vergaard in vorige levens. Het is de plaats waar hij vertoefde voordat hij als prins Siddhartha werd geboren, alsook de hemel waar de toekomstige Maitreya boeddha verblijft. In het hindoeïsme is het ....voor meer bestel onze CDrom...

2. Sanskriet-Thais. Een wijk in Bangkok, waar o.a. het Vimanmek-paleis zich bevindt.

Sanskriet. Een wachter bij een tempelpoort (fig.), gewoonlijk met een knots of gada in de hand.

1. Thais. Naam van een koninkrijk bestaande uit een verzameling van kleine en losse stadstaten in Thailand, tussen de 6de en 11de eeuw AD en bewoond door de Mon.

2. Thais. Naam gegeven aan kunst vervaardigd tussen de 6de en 11de eeuw AD, in het koninkrijk Dvaravati.