|
gaan khaeng reua yao
(การแข่งเรือยาว)
Thais
voor
langboot-wedstrijd.
gaan nuat paen boraan (การนวดแผนโบราณ)
Thais. 'Massage volgens oude stijl'. Thaise benaming voor
traditionele massage. Ook kaan nuat paen boraan en
nuat paen boraan.
gada
Sanskriet. Een strijdknots of knuppel, één van
Vishnoe's
attributen en het voornaamste wapen van de meeste
yaks. In het Thais
katha.
Gajagaranaka
Sanskriet-Pali. 'Iemand die op een
olifant gelijkt'. Een benaming voor
Ganesha.
Gajamuk
Sanskriet-Pali. 'Met het gezicht van een
olifant'. Een benaming voor
Ganesha.
Gajanan
Een benaming voor
Ganesha.
Gajanna
Een benaming voor
Ganesha.
gajasingha
Sanskriet-Pali. Een mytholgische
leeuw met het hoofd van een
olifant (fig.). Zie ook
kodchasie
(fig.).

galae (กาแล)
Zie
kalae.
galangal
Zie
kha.
galingale
Zie
kha.
gancha (กัญชา)
Thais voor cannabis, marihuana, hasjiesj of hennep.
gandhabbas
Zie
gandharvas.
Gandhara
Indische kunststijl die zich ontwikkelde gedurende Kushan-periode,
van de 1ste tot 2de eeuw AD. Ze onderscheidt zich door afbeeldingen
van de
Boeddha met realistische karakteristieken
en gehuld in gedrapeerde gewaden (fig.),
die een Griekse
...voor meer
bestel onze CDrom...

gandhararath
Zie
gandharattha.
gandharath (คันธารราษฏร์)
Thais voor
gandharattha.
gandharattha
Sanskriet. Een
moedra die met de rechterhand 'de regen oproept', en met de linkerhand
tot een kom gevormd, ter hoogte van het middel, 'de regen opvangt'.
Deze moedra wordt meestal gevonden bij beeldhouwwerken uit de
...voor meer
bestel onze CDrom...

gandharva's
Sanskriet. De mannelijke halfgoden en hemelse muzikanten die in de
hindoeïstische mythologie vergezeld worden door de vrouwelijke
apsara's. Meestal beschouwd als luchtgeesten. Ook
gandhabba's genoemd.
Gandiva
Sanskriet. Magische boog die
Arjuna kreeg als beloning voor zijn hulp
aan
Agni en
Krishna om het Khandavabos plat te branden.
Ganesha (श्रीगणेश)
Sanskriet. Zoon van
Parvati, gemalin van
Shiwa. Hij werd gemaakt door Parvati uit
schilfers van haar huid vermengd met olie, en met water uit de
Ganges tot leven gebracht. Hij wordt
voorgesteld met het lichaam van een mens en de kop van een
olifant, met één slagtand afgebroken (fig.),
wat hem de naam
Ekatanta opleverde. Zijn rijdier is een
rat. Volgens de legende werd hij onthoofd tijdens
een woedebui van Shiwa, die hem een nieuw hoofd beloofde van het
eerste wezen dat hij zou tegenkomen - dat bleek een baby olifant te
zijn. Zijn afgebroken slagtand heeft hij te danken aan het voorval
toen de rat, moe van hem te dragen, van zich afwierp. De maan die
dit zag gebeuren lachte spottend met Ganesha, die van woede zijn
slagtand afbrak en hem naar de maan slingerde. Later werd deze
afgebroken tand één van zijn attributen die hij aanwendt als een
goddelijk wapen om obstakels te vernietigen. Hij is de beshermer van
de kunsten (fig.),
verwijderaar van obstakels, en de god van kennis en intelligentie,
én van overgang en nieuw begin. In zijn verschrikkelijke eigenschap
vertegenwoordigt hij de onderwereld. In Thailand wordt hij eveneens
Phra Kaneet of
Phra Phikhanesawora
...voor meer
bestel onze CDrom...
_small.jpg)
Ganga
Sanskriet. Godin die de rivier Ganga of
Ganges in India personifiëerd. Haar symbool
is de
makara. De hindoes beschouwen de Ganges als
een heilige rivier.
Ganges
Rivier in India die door de hindoes als heilig wordt beschouwd. In
de mythologie wordt ze gepersonificeerd door de godin
Ganga, in het Thais
Khongkha genaamd.
ganya (กัญญา)
Thais. Een gewoonlijk gedecoreerde dakgevelspits, zoals in Thailand
op een draagstoel, draagkoets of het centrale gedeelte van een
platboomd koninklijke staatssloep wordt geplaatst. Zulk'n praam
wordt in het Thais
reua ganya genoemd. Ook kanya.

garbhagrha
Sanskriet. 'Baarmoeder-gebouw'. De vierkante binnenkamer van een
Khmer-heiligdom.
Garnboon (การบุญ)
Eén van de twee leiders die in het jaar 953 AD samen met
Nokrong de stad
Phitsanulok stichtte (fig.).
Ook Kaanboen.
Garoeda (गरुड)
Sanskriet. Een grote mythologische en woeste vogel, rijdier van de
hindoeïstische god
Vishnoe. Hij is de koning der vogels,
halfbroer én aartsvijand van de
naga's en slangen. Hij wordt afgebeeld met
het lichaam van een mens en de vleugels, poten en bek van een vogel,
en in de kunst vaak afgebeeld in gevecht met een slang of naga (fig.).
In Thailand wordt hij eveneens
Kroet genaamd en is het nationaal en
...voor meer
bestel onze CDrom...

gaur
Zie
krathing.
Garuda
Zie
Garoeda.
Gautama
Sanskriet. De familienaam van de historische
Boeddha, in teksten gebruikt vooraleer hij
de verlichting bereikte waarna hij Boeddha werd genoemd. Hij is de
vierde van de vijf grote leraar-boeddha's
en werd geboren in de streek van het huidige India en Nepal. Zijn
volledige naam als prins van de
Shakya-clan is
Siddhartha
...voor meer
bestel onze CDrom...
Gautami
Sanskriet. De zuster van prins
Siddhartha's moeder, die dienst deed als
Siddhartha's voogdes toen zijn moeder zeven dagen na zijn geboorte
stierf. Zij huwde nadien zijn vader
Suddhodana. Ze is ook gekend onder
de naam
Maha Prajapati.
gedeukte chedi
Een verschijnsel in de Thaise tempelarchitectuur, waarbij de hoek
van elke horizontale laag van een
chedi telkens een beetje
verzinkt of inspringt van de laag er net onder.

geestenhuis
Schrijn waar de beschermgeest van het land verblijft. Zodra men zijn
intrek in een nieuwe woning heeft genomen worden deze vaak op
poppenhuisjes of miniatuurtempeltjes gelijkende maquettes op een
verhoging voor de woning of op het dak geplaatst, zodat de
phra phoem chao tie,
de geesten die voorheen op het land woonden, er hun intrek kunnen
nemen. Vaak wordt een
jawed, het beeldje
van een beschermgeest in het geestenhuis geplaatst, en
...voor meer
bestel onze CDrom...

gekroonde Boeddha
Boeddhabeeld gekroond met één of ander hoofdtooi, vaak een
chadah.
Indien deze beelden eveneens versierd zijn met een praalgewaad of
juwelen spreekt men van een
getooide Boeddha.
geldboom
Klein boompje of tak, zonder bladeren, gebruikt bij boeddhistische
ceremonieën als een originele manier om geld in te zamelen. Deze
'boom' wordt rondgedragen in de lokale gemeenschap en iedereen die
een donatie wil geven (tamboen)
kan een bankbriefje aan een tak van deze boom hangen. Wanneer de
boom vol is, of op een vooraf bepaalde datum, wordt de boom naar de
tempel gebracht
en aan de
monniken geschonken. Aanvankelijk gebruikt tijdens
de
thod kathin of
kathin-ceremonie, maar
...voor meer
bestel onze CDrom...

gember
De
wortelstok van een tropische plant waarvan verschillende soorten
bestaan en die dienst doet als specerij, bijgerecht en geneesmiddel.
Van het geslacht zingiber en in het Thais
khing genaamd. Zie ook
rode gember, Thaise gember of
kha, en
krachai.

geomantie
1.
De Chinese kunst van het verdelen door lijnen en figuren, gebruikt
om de juiste plaasting van objecten en gebouwen te bepalen.
Zie ook
feng shui.
2. Waarzeggerij door het trekken van lijnen in aarde of zand.
geplooide waaierpalm
Benaming voor een sierlijke waaierpalm die tot 2,5 meter hoog kan
worden. Zijn wetenschappelijke naam is licuala grandis en in het
Thais wordt hij palm jihb genoemd, 'geplooide palm' of 'gerimpelde
palm'.

geschriften-kabinet
Een kabinet bewerkt met
lakboomhars gebruikt in tempelbibliotheken om
boeddhistische manuscripten vervaardigd uit palmbladeren (bai
laan) in te bewaren en alzo te beschermen tegen
aantasting door vochtigheid, insecten, etc. Deze wordt gewoonlijk in
de
ho trai of bibliotheek geplaatst, vaak een houten
gebouw op palen in
...voor meer
bestel onze CDrom...

getooide Boeddha
Een stijl van boeddhabeeld populair in de
Rattanakosin-periode,
waarbij het boeddhabeeld versierd of getooid is met juwelen of een
praalgewaag, en een hoofdtooi. In het Thais
phra song kreuang.
Zie ook
gekroonde Boeddha.
gevelbord
In
Thaise architectuur het verzonken gedeelte van een driehoekig
gevelveld of
fronton, gesitueerd tussen de twee schuin
aflopende dakranden en de horizontale dwarsbalk. Bij Thaise
traditionele huizenbouw is het gevelbord gewoonlijk een versierd
houtsnijwerk met mythologische figuren, en bij boeddhistische
tempels is het meestal een kleurrijk
bas-reliëf, met
symbolen (fig.),
figuren of goden uit de mythologie. Oude en antieken gevelborden
worden regelmatig gebruikt als wandversiering bij de inrichting van
moderne woningen in oosterse stijl (fig.).
Ook
tympaan.

geveldriehoek
Zie
fronton.
ghanta
Sanskriet. Een bel, soms afgebeeld in de hand van een godheid. Haar
klank staat symbool voor existentie. Als een
attribuut bij de hindoeïstische god
Shiwa staat het symbool voor creatie. In het
boeddhisme kan het wijsheid vertegenwoordigen.
ghat
Een Indische architecturale eigenschap bestaande uit een platform of
treden, bij de rand van een waterreservoir gebruikt als badplaats.
gibbon
Naam van een geslacht van apen zonder staart, met lange armen en een
donker onbehaard gezicht. Er bestaan verschillende soorten,
waaronder de withand-gibbon met ofwel een lichte pels en een donker
gezicht (fig.),
of met een bruine pels met een lichte rand rond het gezicht, beiden
met witte pels op hun handen. Een andere soort is de gekroonde of
gekuifde gibbon. Gibbons komen voor in geheel Zuidoost-Azië en
verblijven het merendeel van hun leven hoog in de bomen, daar ze op
de grond nogal onhandig zijn. Ze leven in kleine familiale groepjes,
samengesteld uit een mannetje en wijfje met maximaal vier jong. Ze
voeden zich zowel met fruit als insekten en soms zelfs met kleine
eekhoorns en vogeltjes die ze naar verluidt, door hun snelheid, in
volle vlucht uit de lucht kunnen pikken. Ze hebben een potentiële
levensduur van zo'n 25 jaar. In
...voor meer
bestel onze CDrom...

ginseng
De
vlezige wortel van een klimopachtige plant die geneeskrachtige eigenschappen
heeft en de botanische naam panax, waarvan er verschillende soorten
bestaan, waaronder panax ginseng en panax pseudoginseng. Het woord
ginseng komt van de Chinese term renshen, letterlijk 'man-wortel' en
de wetenschappelijke benaming panax betekent 'algenezend' in het
Grieks. In het
Thais
sohm jien.

gluay (กล้วย)
Thais. 'Banaan'. Vrucht van de
bananenplant (fig.),
van het geslacht musa en waarvan verschillende soorten bestaan,
zoals
gluay glaay,
gluay hom,
gluay hom chan,
gluay naam,
gluay naam wah,
gluay hak moek,
gluay thanie, en
gluay kai. Uitzonderlijk vindt men
bananenplanten waarbij één enkele bloem een tros van meer dan
duizend vruchten produceert (fig.),
in Thailand gekend als
gluay roy wie. Ook kluay.
gluay glaay (กล้วยกล้าย)
Thaise benaming voor de wilde banaan, een grote bananensoort. Zie
ook
gluay.
gluay hak moek (กล้วยหักมุก)
Thais. 'Hoekige parel-banaan'. Thaise benaming voor een
bananensoort. Deze spits toelopende bananen hebben een ietwat
hoekige vorm en een uiteinde dat versmalt in een korte tuit. Zie ook
gluay.

gluay hom (กล้วยหอม)
Thais. 'Aromatische banaan'. Lange en zoete, gedomesticeerde
bananensoort, zoals het best gekend in het Westen, en het meest
geschikt voor menselijke consumptie. Zie ook
gluay.

gluay hom chan (กล้วยหอมจันทน์)
Thais. 'Aromatische
sandelhout-banaan'. Benaming voor een
bananensoort met een ietwat hoekige vorm. Wanneer ze rijp is heeft
de vrucht een groenachtig gele kleur. Zie ook
gluay.
gluay khai (กล้วยไข่)
Thais. 'Ei-banaan'. Benaming voor een bananensoort vnl. voorkomend
in de provincie
Kamphaeng Phet en met de grootte van een ei
(khai). Zie ook
gluay.

gluay mai (กล้วยไม้)
Thaise benaming voor
orchidee.
gluay naam (กล้วยน้ำ)
Thais. 'Water-banaan'. Benaming voor een bananensoort die gelijkt op
de
gluay hom chan maar
waarvan de vrucht langer is en haar schil dikker. Zie ook
gluay.
gluay naam wah (กล้วยน้ำว้า)
Thais. Wilde bananensoort van korte bananen die aan een bloeistengel
groeien van ongeveer twaalf trossen met kammen van telkens ongeveer
tien bananen. Binnenin zitten kleine oneetbare zwarte pitjes. Zie
ook
gluay.

gluay nguong chang
(กล้วยงวงช้าง)
Thais. 'Olifantenslurf-bananenplant'.
Bijnaam voor de
gluay roy wie, een
bananenplant waarvan de bloeiwijze bestaat uit een buitengewoon
grote tros bananen, gelijkend op de slurf van een olifant.

gluay roy wie (กล้วยร้อยหวี)
Thais. 'Bananenplant
met honderd kammen'. Bananenplant (fig.)
waarbij één enkele bloem een reuzentros van meer dan honderd kammen
produceert, met aan elke kam ongeveer twaalf vruchten. Meestal
hebben deze planten ondersteuning nodig om niet te bezwijken onder
het gewicht van hun vruchten (fig.). Heeft de bijnaam
gluay nguong
chang,
olifantenslurf-bananenplant. Zie ook
gluay.

gluay thanie (กล้วยตานี)
Thais voor een bananensoort van dikke, korte bananen met vele grote
oneetbare zwarte pitten en waarvan de schil die een roodachtige
kleur kan hebben. De naam is afgeleid van de oude naam voor de stad
Pattani in het Zuiden van
Thailand. De sterke bladeren van deze plant worden gebruikt als
verpakking en door hun stevigheid zijn ze beter geschikt om een
krathong van te maken dan de bladeren van andere
soorten bananenplanten. Zie ook
gluay.

godin der aarde
In het hindoeïsme is de godin der aarde
Bhumidevi, in het boeddhisme
Thoranie. In het
boeddhisme werd ze opgeroepen om voor de demoon
Mara te getuigen van de
verdiensten die de Boeddha in vorige levens verzamelde. Ze wordt in
de Thaise en Cambodjaanse
iconografie vaak uitgebeeld
terwijl ze water uit haar lange haar wringt, waarin de legers van de
demoon Mara vervolgens verdronken (fig.).
goeroe
(गुरू)
Term uit het
Sanskriet die 'spirituele leider' en
'leraar' betekent. Het Thaise woord
kroe
(leraar) is hiervan afgeleid. Ook guru.
gokhala
Sanskriet. Een
nis in een jaïnistische
tempel.
Gopa
Sanskriet. De vrouw van prins Siddhartha
Gautama, ook
Yashodhara genoemd.
gopis
Sanskriet. Melkmeiden, of vrouwelijke veehoedsters die met
Krishna speelden in zijn kindertijd. Toen
ze samenkwamen om te dansen en flirten op de oevers van de
Yamuna-rivier, dacht elk van hen dat ze alleen was met Krishna, maar
feitelijk had hij zichzelf vermenigvuldigd en danste met hen
allemaal.
gopura
Sanskriet. Een decoratief gekroonde poort of toegang tot een
religieus heiligdom, soms overdekt door een toren.

Gotama
Zie
Gautama.
Gouden Driehoek
In
Sop Ruak nabij
Chiang Saen, het drielandenpunt tussen Thailand,
Myanmar en Laos. De naam slaat echter eveneens op het ruimere gebied
rond deze streek, dat zich destijds verrijkte door de teelt en
handel in
opium. Sop Ruak ligt op de oever van de
Mae Khong-rivier en is de thuisbasis van Wat Phrathat Doi
Khao, een tempel op een heuvel die bereikt kan worden via een steile
trap met een
naga-leuning (fig.).
De heuvel biedt een panoramisch uitzicht over de vallei en links van
het hoofdgebouw van deze tempel bevinden zich de overblijfselen van
het oude, met mos
bedekte Luang Poh Singh Neung boeddhabeeld
(fig.).
Links onderaan de naga-trap is Ban
Fin (Het Huis van
Opium), een museum dat voorwerpen uit de regio's geschiedenis met
opiumproduktie en de handel in deze drug tentoonstelt. In het
verleden was dit gebied bekend vanwege de regelmatige machtstrijd
voor kontrole van de regio's opiumvelden, uitgevochten tussen de
verschillende mededingers, waaronder het Verenigde
Shan Leger uit
Birma. In 1967 vond een strijd
plaats tussen de soldaten van de later afgezette opiumkoning
Khun Sa en troepen van de Kuomintang, die van de
Thaise overheid de bevoegdheid hadden gekregen om kontrole op deze
illigale drughandel
...voor meer
bestel onze CDrom...

gouden lotus
Lotus
die groeit uit de navel van
Vishnoe
(fig.)
tijdens zijn kosmische slaap, en waaruit
Brahma
(fig.)
voortkomt. Tevens zinnebeeld van het
boeddhisme
en vaak uitgebeeld in de kunst en bij Thaise tempels.

Gouden Tempel
Gouden Tempel van de
Sikhs te
Amritsar in de Indische Punjab, die zijn naam ontleent aan de
amrit, het heilige 'water der onsterfelijkheid' dat de
tempel omringt. Het fundamant voor de tempel werd gelegd in de periode van de vijfde
goeroe,
Arjan Dev (1581-1606). Deze tempel is van het hoogste belang voor de Sikhs
gelovigen, daar hij de
Adi-Granth bevat, een heilig boek met meer dan vijfhonderd
...voor meer
bestel onze CDrom...

Govardhana
Sanskriet. 'Toename van vee'. De berg die door de hindoeïstische god
Krishna werd opgetild om de herders en hun
veestapel te beschutten tegen de storm veroorzaakt door
Indra, nadat deze geweigerd hadden om hem
offers te brengen en in plaats daarvan volgelingen werden van
Krishna.
Govinda
Sanskriet. 'Veehoeder', één van de benamingen voor
Krishna.
grajab (กระจับ)
Thais. Waterkastanje van het geslacht trapa
(fig.).
Ook krajab.
granaatappel
Zie
thabthim.
groe
Zie
kroe.
groentensculptuur
Het graveren op traditionele wijze van groente tot mooie sculpturen
of reliëfs om banketten e.d. op te fleuren. In het Thais
pak kae salak. Indien met fruit spreekt men
van
ponlamai kae salak, hoewel voor beiden vaak
slechts één term wordt gebruikt terwijl beiden worden bedoeld. Zie
ook
fruitsculptuur.
groenwaren
Zie
celadon.
grootmogol
Europese benaming voor de voormalige Mongoolse heersers van de
Mughal-dynastie in vóór-Indië. Ook
mogol.
Grote Vertrek
Het tijdstip waarop prins
Siddhartha op negen-en-twintigjarige
leeftijd zijn familie en vorstelijk leven verliet om als asceet de
oorzaak van het menselijk lijden te gaan zoeken. In het Thais gekend
als
Nie Banpacha, letterlijk: 'weggaan of
vertrekken om als geestelijke te gaan leven'.

Grote Zelfverloochening
Het stille en droeve afscheid van prins
Siddhartha van zijn vrouw, baby-zoon en
koninklijk erfgoed, teneinde een asceet te worden. In het Thais
Aphinetsakrom.
guave
Vruchtdragende altijdgroene boom tot tien meter hoog met de Latijnse
naam psidium guajava. Herkenbaar aan de wit tot gele bloesem (fig.)
en de specifiek ruige vruchten met gelijke naam, die redelijk
smaakloos zijn. De vrucht heeft wit vruchtvlees en een kern van kleine pitjes,
hoewel er tevens een soort bestaat waarvan de kern rood-roze is, een
variatie die in het Thais gekend is als farang sai
...voor meer
bestel onze CDrom...
_small.jpg)
guay jab (ก๋วยจั้บ)
Thais. Een pasta gemaakt van rijstemeel, in de vorm van in stukken
gesneden velletjes deeg, die in een soep worden gedaan en bedekt met
schijfjes kip of varkensvlees.
guay tiyaw (ก๋วยเตี๋ยว)
Thais. Een populair gerecht dat gewoonlijk verkocht wordt aan
eetstalletjes langs de kant van de weg en bestaat uit
noedels
gemaakt van fijn rijstemeel. Door pure rijstemeel te mengen met
water wordt een deeg gevormd die vervolgens tot platte brede vellen
wordt gemaakt. Deze vellen worden dan gevouwen, in de gewenste maat
gesneden, of uitgerokken in lange spaghetti-achtige slierten (fig.)
en gedroogd, of gekookt voor onmiddellijke consumptie. Guay
tiyaw-noedels zijn onderdeel van een groot aantal verschillende
gerechten en kunnen zowel droog (guay tiyaw haeng), dan als in een
soep (guay tiyaw nahm) worden opgediend. Droge noedels kunnen
eventueel in een wok worden gebakken en worden dan guay tiyaw phat
genoemd. Indien aan deze gebakken noedels gefrituurde
tofoe, sojabonen, kleine garnalen, ei
en specerijen worden toegevoegd, wordt het gerecht (guay tiyaw) phat
thai genoemd. In het verleden werden guay tiyaw-noedels verkocht
vanuit boten op kanalen en
drijvende markten
(fig.)
en ook vandaag verkopen vele
...voor meer
bestel onze CDrom...
Gupta
1. Een machtige dynastie gesitueerd in de
Ganges-vallei tussen 320 en 535 AD.
2. Een vroege kunststijl uit noordelijk India die beschouwd wordt als de
klassieke periode van de Indische kunst. Deze zeer eminente
kunststijl had o.a. invloed op 5de eeuwse kunstwerken gevonden in
Selagri Hill (Myanmar), en die reliëfscenes vertoont van het leven
van de
Boeddha, alsook
terracotta
Dvaravati figuren uit de 8ste eeuw gevonden
in
Phetchaburi.
guru
Zie
goeroe.
gurudwara
Sanskriet. Een religieus complex van de
Sikhs, gewoonlijk bestaande uit een
tempelgebouw en een plaats om te rusten.
Gustave Rolin-Jaequesmyns
Belgisch
diplomaat en adviseur
van koning
Chulalongkorn (Rama
V) die samen
met andere Belgische juristen het Thaise rechtsstelsel hervormde en
rechtbanken oprichtte. Als stichter van het International Law
Institute bemiddelde hij tevens bij een staatsverdrag tussen
Frankrijk, Engeland en Thailand waardoor de het land gevrijwaard
bleef van een buitenlandse koloniale overheersing. Zijn verdienste
leverde hem
in 1898
de tittel van
Chao Phraya
Aphai Raja op, de
hoogste
adelijke
tittel
ooit aan een buitenlander toegekend. Dat gebeurde in de Thaise
geschiedenis slechts twee maal, de eerste maal aan de
Griek
Phaulkon, een advisuer van koning
Narai
tijdens de
Ayutthaya-periode.
Gustave Rolin-Jaequesmyns
kreeg een
...voor meer
bestel onze CDrom...
 |