A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - Q - R - S - T - U - V - W - X - Y - Z

LEXICON

 J          

 

jaak (¨Ò¡)

Thaise benaming voor de nipa-palm.

jade

Chinese niersteen of bittersteen. Een verzamelnaam voor groen-grijze edelsteen of halfedelsteen waaruit kunstvoorwerpen en juwelen worden vervaardigd. Mineralogisch komen drie gesteenten in aanmerking, namelijk jadeïet, chloromelaniet en nefriet, met jadeïet als de meest waardevolle. De beste kwaliteit komt meestal uit ...voor meer bestel onze CDrom...

Jadekeizer

Zie Yu Huang.

jae (á¨)

Thais. 'Vasten'. Term slaat gewoonlijk op het voedsel gegeten door de Chinezen tijdens de vastentijd, naar traditie vegetarisch. Ook je. Zie ook thetsakaan kin jae.

Jagadambi

Pali-Sanskriet. 'Moeder van de wereld'. Titel gegeven aan Parvati, de gemalin van Shiwa. Zie ook Jagamata.

Jagamata

Sanskriet. 'Moeder van de wereld'. Eén van de goede gedaantes van Devi, de gemalin van Shiwa. Zie ook Jagadambi.

Jagannath

Sanskriet. 'Vorst van de wereld'. Een benaming voor Krishna.

Jahnavi

Sanskriet. 'Dochter van Jahnu', bijnaam voor de Ganges-rivier in India.

Jahnu

Een wijsgeer die zich tijdens zijn gebed ooit stoorde aan het geluid van de Ganges-rivier en zodoende haar water opdronk. Toen zijn strengheid later afnam liet hij de rivier ...voor meer bestel onze CDrom...

jainisme

Wijsgerige sekte gesticht in Noord-India door de vereerde asceet Vardhamana die later bekend werd als Mahavir, 'grote held'. De jainisten baseren hun hele ethiek en  waardesysteem op ahimsa, een leerstelling gebaseerd op het repect voor en het niet-kwaaddoen aan al wat leeft. Evenals in het hindoeïsme wordt een geloof in karma aangehangen, en zoals het boeddhisme ontstond het in oppositie tegen het brahmanisme van de 6de eeuw VC, maar verspreidde zich nooit buiten India. De twee voornaamste sekten zijn Digambara ...voor meer bestel onze CDrom...

jainist

Aanhanger van het jainisme.

jakae (¨Ðà¢é)

Thais. Een luitachtig snaarinstrument met een lange hals en een peervormige klankkast, ruwweg gelijkend op de Indiase sitar, maar kleiner. Het is een tokkelinstrument en wordt al zittend op de vloer bespeeld (fig.). Zie ook mahorie.

jakkajan (¨Ñ¡¨Ñè¹)

Thais voor cicade.

jali

Een rasterwerk of geperforeerd patroon bij een raam in vnl. Indische bouwwerken.

jamajurie (¨ÒÁ¨ØÃÕ)

Thais. Haar van een jak of jakstaart, gebruikt in verschillende vormen als symbool van koningschap, en als het attribuut van verschillende goden uit het boeddhisme, hindoeïsme en taoïsme. Ook jamarie. Zie ook chamara.

jamarie (¨ÒÁÐÃÕ)

Zie jamajurie.

Jambhala

De god van rijkdom en weelde in het Mahayana boeddhisme, de tegenhanger van Kuvera in het hindoeïsme.

Jambupati

Een Indische monarch uit de mythologie die te ijdel was om naar de woorden van de Boeddha te luisteren. De Boeddha veranderde zichzelf toen in een groot en machtig keizer en nodigde Jambupati vervolgens uit om hem te bezoeken. Deze ervaring veranderde Jambupati en maakte hem ontvankelijk voor de leer van de Boeddha. Dit verhaal is een Zuidoost-Aziatische toevoeging aan de legende van de Boeddha en ...voor meer bestel onze CDrom...

jam sien (¨ÓÈÕÅ)

Thais. De boeddhistische geboden regelmatig naleven, stil zitten en bidden. Zie ook Boeddhistische voorschriften.

Jamuna

Naam van een rivier in Noord-India die tevens gepersonificeerd is als een hindoeïstische godin die een schildpad berijdt.

Janaka

Vader van Sita in het Indische epos Ramayana.

jangha

Beeldhouwwerk in de vorm van een brede band aan de buitenkant en in het midden van een tempelmuur.

janghan (¨Ñ§Ëѹ)

Thais. Het voedsel of de maaltijd voor een monnik.

jang jien (¨Ñ맨չ)

Thais. Benaming voor de slanke lady-palm, een plant die ook gekend is als riet-rhapis. Rhapis is Grieks en betekent 'naald', een verwijzing naar de tot 40 centimeter lange, naaldachtige bladeren. Deze palmsoort, inheems in Zuid-China en Noord-Thailand, wordt in Thailand jang chiang mai genoemd. De plant kan tot 5 meter hoog worden en komt vaak voor als sierplant.

jangwat (¨Ñ§ËÇÑ´)

Thais. 'Provincie'. Elke jangwat is telkens genoemd naar de provinciehoofdstad, gewoonlijk tevens de belangrijkste stad in de provincie, die in de volksmond meestal amphur meuang wordt genoemd. Elke jangwat is onderverdeeld in districten die amphur worden genoemd, soms met kleinere subdistricten of king amphur. Deze districten zijn verder onderverdeeld in landelijke subdistricten die worden bestuurd door een kamnan en tambon worden genoemd. Deze omvatten meerder kleinere dorpen die  men mu ban noemt, letterlijk een groep huizen. Thailand heeft in totaal 76 provincies (fig.), 795 amphur, 81 king amphur, 7.255 tambon en 69.866 dorpen.

jan-in

Thaise benaming voor de diospyros decandra, een loofboom met een lichtgroen bladerdak.

japa

Sanskriet. 'Herhalen' of 'fluisteren'. Het repetitieve fluisteren van een a mantra of gebed tijdens het mediteren.

japanlak

Zie lakboomhars.

Jara

Sanskriet. 'Oude leeftijd'. De jager die onwetend Krishna vermoordde.

jasmijn

Zie ma-li.

jata

Sanskriet. 'Gevlochten haar'. Gevlochten chignon of haarwrong van geklit haar zoals gedragen door Shiwa, asceten en rishi's. Het is een teken van rouw of een onverschilligheid tegenover wereldse zaken. Soms ook vertaald als schriklokken.

jataka

Sanskriet en Pali woord voor de Thaise term chadok. Het is één van de in totaal 550 incarnaties die elke ziel moet aannemen eer iemand als een boeddha kan worden geboren. Algemeen staat het voor de 547 levensverhalen van de Boeddha, waar er in Birma drie aan werden toegevoegd om redenen van symmetrie in muurschilderingen. In de Thaise traditie zijn de tien laatste incarnaties van de Boeddha, vóór zijn geboorte als prins Siddhartha, het belangrijkst en worden Totsachat ...voor meer bestel onze CDrom...

jatamukata

Sanskriet. 'Kroon van gevlochten haar'. De gevlochten en geklitte haarwrong van Shiwa als asceet. Vaak uitgebeeld als een ingewikkeld hoofdtooi versierd met Shiwa's halve maan.

Jatukam (¨µØ¤ÒÁ)

Thais. Naam afgeleid van Tao Kadtukam, één van de twee beschermgoden die de heilige relikwieën van de Boeddha bewaakt. Zie ook Jatukam-Ramathep.

Jatukam-Ramathep (¨µØ¤ÒÁ-ÃÒÁà·¾)

Naam van een groot, erg populair amulet in de vorm van een medaillon, zo'n 6 millimeter dik en met een diameter van ongeveer 5,4 centimeter. De oorspronkelijke Jatukam-Ramathep amuletten werden voor het eerst geïntroduceerd in de jaren 80 door Khun Phantharak Rajadej, een politiechef uit Nakhon Sri Thammarat, met als doel om geld in te zamelen voor de bouw van een lak meuang (stadspilaar). Het amulet werd toen verkocht aan 49 baht. De amuletten werden erg gewild toen de Politie Majoor-Generaal op 5 september 2006 op 103-jarige leeftijd (sommigen zeggen 108) stierf, slechts enkele dagen vóór de staatsgreep die premier Thaksin Shinawat aan de kant zette. Nu worden velen van de originele amuletten verkocht voor meer dan 100.000 baht per stuk. Gelovigen dragen de amulet als een talisman rond de hals want men gelooft dat hij magische krachten bezit en de dragers ervan beschermd. De voorkant van de amulet toont Tao Ramathep gezeten met de rechterknie opgetrokken in een informele yoga-positie en omringd door de dieren uit de Chinese zodiak, een verwijzing naar het wapenschild van Nakhon Sri Thammarat (fig.), en door acht figuren van de demoon-god Rahu. De achterkant toont een reliëf met enkele oude yan-inscripties die een animistische bescherming zouden bieden. Tao Ramathep is, samen met Tao Kadtukam (Kattukam), de beschermgod die de heilige relikwieën van de Boeddha bewaakt. Hun beelden staan aan de ingang van Wat Mahathat Wora Maha Wihaan in Nakhon Sri Thammarat. De naam Tao Kadtukam werd over de jaren heen verbasterd tot het huidige Jatukam. Boeddhisten zijn vandaag volledig ...voor meer bestel onze CDrom...

jatulohkabahn (¨µØâÅ¡ºÒÅ)

1. Thais-Pali. 'Vier bewaarders van de wereld'. De vier bewakers die de wereld beschermen en leiding hebben over de vier windstreken. In het Sanskriet worden zij lokapala's genoemd en kunnen verschillen in aantal. Zie ook lokabaan.

2. Thais-Pali. 'Vier bewaarders van de wereld'. De hoofd-thevada in de vierde hemel met vier gezichten die de leiding heeft over de vier windstreken. Vergelijk met Phra Phrom Sie Nah.

jaturamuk (¨µØÃÁØ¢)

Thais-Pali. 'Vier portieken'. Bouwstijl waarbij een gebouw vier gevels of vier ingangen, soms elkeen gericht naar één bepaalde windstreek, zoals de wihaan van Wat Phumin te Nan. Ook tetrahedron.

jaturaphak (¨µØÃ¾Ñ¡µÃì)

Thais-Pali. 'Vier gezichten'. Een benaming voor Brahma. Zie ook Phra Phrom Sie Nah.

jaturong (¨µØÃ§¤ì)

Thais-Pali. 'Vier wapens van nationale defensie'. De vier wapens (als afdeling) van een leger (kong thap) in het verleden, namelijk de olifanten, strijdwagens, cavalerie en infanterie.

jawab

Indische architecturale term die duidt op de duplicatie van gebouwen om symmetrie te bekomen.

jawed (à¨Çç´)

Thais. Het beeldje van een beschermgeest dat in een sahn phra phoem, een miniatuurhuisje of geestenhuis wordt geplaatst.

jaya stambla

Een toren opgericht als zege of overwinning.

je (à¨)

Zie jae.

jhilmil

Indische architecturale term voor een beschermende kap, gewelf of baldakijn boven een raam of deur.

jien sae (¨Õ¹áÊ)

Thaise term voor een Chinese wijsgeer.

jiewon (¨ÕÇÃ)

Het buitenste gewaad van een boeddhistische monnik, eveneens traijiewon genoemd. Zie ook pahkahsahwapad.

Jim Thompson

Designer en textielkleurder die de handgewoven Thaise zijde of Mai Thai wereldwijde erkenning bezorgde. Geboren in 1906 in Greenville, V.S.A., en op mysterieuze wijze verdwenen op 27 maart 1967 tijdens een wandeltocht in the Cameron Highlands te Maleisië. Hij vestigde zich in Thailand na WO II waarin hij als vrijwilliger in het Amerikaanse leger deel uitmaakte van de troepen die de wederopbouw en herstelling van de onafhankelijkheid en vrijheid van Thailand tot doel hadden. Als voormalig architect bouwde hij zes teakhouten woningen in ...voor meer bestel onze CDrom...

Jim Thompson's Huis

Teakhouten woning bestaande uit zes gebouwen in traditionele Thaise stijl (fig.), aan de oever van een stadskanaal in Bangkok. Heropgebouwd door de Amerikaanse architect en Thaise Zijdekoning Jim Thompson, van bestaande woningen en volgens de authentieke gewoonten van de vroegere aannemers, inclusief alle gangbare en traditionele religieuze rituelen. De meeste huizen waren minstens zo'n 200 jaar oud en werden in het binnenland ontmanteld en vervolgens naar hun huidige plaats overgebracht, soms vanuit streken zo ver als Ayutthaya. Het huis heeft ...voor meer bestel onze CDrom...

jina

Sanskriet. 'Overwinnaar' of 'hij die zegeviert'. In het jainisme, een tirthanka. In het boeddhisme verwijst de term naar de historische Boeddha of de vijf transcedentale boeddha's van de Mahayana sekte. Elke jina boeddha is toegewezen aan een specifieke lokatie in de boeddhistische kosmologie en wordt evenzo in een mandala op een corresponderende ...voor meer bestel onze CDrom...

jingjok (¨Ô駨¡)

Thaise benaming voor de hemidactylus frenatus, een kleine huishagedis die behoort tot de familie gekkonidae. In Thailand komen twee leden van deze familie voor: de jingjok en de grotere tukkae, die gekend is onder de wetenschappelijke naam gekko gecko. Een volwassen jingjok meet, van de snuit tot het puntje van de staart, zo'n tien centimeter. Typerend is dat ze rondklauteren op muren, ruiten en zelfs plafonds. Om de zwaartekracht te trotseren beschikken deze gekko's over speciale voeten die bedekt zijn met microscopisch kleine buisvormige haartjes die 'setae' worden genoemd en die aan de uiteinden zuignap-achtige kussentjes hebben, die hen toelaten om moeiteloos aan vrijwel elk oppervlak te blijven kleven, zelfs ondersteboven aan een plafond. Terwijl ze lopen spreiden de 'setae' uit en veroorzaken de kussentjes op de uiteinden voldoende intermoleculaire aantrekkingskracht ...voor meer bestel onze CDrom...

jittrakon fah phanang (¨ÔµÃ¡ÃÃÁ½Ò¼¹Ñ§)

Thais. 'Muurschildering'. Een schildering op een muur of plafond. Indien zulk'n schildering gemaakt is in waterverf op een vers gekalkte muur vóórdat het plaaster droog is, wordt deze een fresco genoemd, naar het Italiaanse woord voor 'vers'.

Jo Cho

De onbetrouwbare generaal uit de Drie Koninkrijken.

joek (¨Ø¡)

Zie juk.

jorakae (¨ÃÐà¢é)

1. Thaise benaming voor 'krokodil'. De in Thailand meest voorkomende soort zijn gekend als de jorakae thong leuang, en worden gekweekt in speciale kwekerijen, de zgn. krokodillenboerderijen. Sommige kwekerijen zijn toegankelijk voor het publiek en bieden speciale voorstellingen aan (fig.).

2. Vahana of rijdier van de Vedische god Varuna.

jorakae thong leuang (¨ÃÐà¢é·éͧàËÅ×ͧ)

Thais. 'Krokodil met een gele buik'. De in Thailand meest voorkomende krokodillensoort, naast de jorakae tien pet of alligators.

jorakae tien pet (¨ÃÐà¢éµÕ¹à»ç´)

Thais. 'Krokodil met eendevoeten'. Benaming voor alligators, in Thailand. Zie ook jorakae thong leuang.

juk (¨Ø¡)

Thais. 'Dot' of 'dotje'. Het laten staan van een dotje haar of het laten groeien van een lange haarvlecht op een kinderhoofdje, dat verder wel wordt kaalgeschoren, berust op een eeuwenoud geloof en moet voorkomen dat kinderen chronisch ziek zouden worden. De juk wordt later tijdens een traditionele scheerceremonie, de Pittih Koonjuk, afgeknipt. Kinderen bij de bergvolkeren hebben vaak een ...voor meer bestel onze CDrom...

julasakarat (¨ØÅÈÑ¡ÃÒª)

Benaming van de jaartelling die officieel gebruikt werd vóór de invoering van het Boeddhistische Era (BE). Het begon op 21 maart 638 A.D.