A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - Q - R - S - T - U - V - W - X - Y - Z

LEXICON

 Y          

 

yaam (ย่าม)

Thais. Een stoffen tas met een schouderriem, in het bijzonder de schoudertas die door monniken wordt gedragen.

yaam daeng (ย่ามแดง)

Thais. 'Rode shoudertas'. Naam van een denkbeeldige man met een rode tas die kinderen vermoordt en hun lichamen in zijn tas wegdraagt.

yaanamaat (ยานมาศ)

Thais voor draagstoel of palankijn. Ook yaanoemaat.

yaanoemaat (ยานุมาศ)

Thais voor draagstoel of palankijn. Ook yaanamaat.

yabyam

Sanskriet. 'Vader-moeder'. Tibetaanse term uit het Vajrayana boeddhisme, voor de positie van mannelijke en vrouwelijke goden in seksuele éénheid, symbool voor de éénheid van medelijden en wijsheid. Vergelijk ook met de hermafrodiete verschijningen van sommige goden, zoals Ardhanari, en ...voor meer bestel onze CDrom...

ya dok lao (หญ้าดอกเลา)

Thaise benaming voor een grassoort met de wetenschappelijke naam eriachne, een woord samengesteld uit de Griekse woorden erion (wol) en achne (schub). Het groeit het hele jaar door en tot een hoogte van iets meer dan een meter. Het is vaak te zien langs de kant van wegen, sloten en kanalen, en is een natuurlijke voedingsbron voor grazend vee zoals buffels, ossen, etc.

ya faran (หญ้าฝรั่น)

Thais voor saffraan.

yaibuab (ใยบวบ)

Thais. 'Web-pompoen'. Een benaming voor de luffa.

Yajur

Sanskriet. Eén van de vier Veda's.

yak (ยักษ์)

1. Thais voor 'reus' of 'mensenetende reus'. Vaak gezien als bewakers bij tempels in Thailand. Ook yaksha (fig.).

2. Thais. Demoon uit de Ramakien. Komt voor in een mannelijke gedaante als yaksah, en in een vrouwelijke gedaante als yaksih. Zie ook kumphan (fig.).

yaksah (ยักษา)

Thais. Mannelijke gedaante van de yak-demoon uit de Ramakien.

yaksha

Sanskriet. Mythologisch wezen, in Thailand gekend als yak, 'reus' of 'mensetende reus'. In India zijn ze de beschermers van de rijkdom van de goden, en in Zuidoost-Azië de bewakers van tempels (fig.). Ze zien er kwaadaardig uit maar sommigen zijn ook zachtaardig. De vrouwelijke vorm noemt ...voor meer bestel onze CDrom...

yakshi

Sanskriet. De vrouwelijke vorm van een yaksha.

yaksih (ยักษี)

Thais. Vrouwelijke gedaante van de yak-demoon uit de Ramakien.

Yala (ยะลา)

Naam van de meest zuidelijke provincie (kaart) van Thailand en van haar gelijknamige hoofdstad die gelegen is op het Thaise schiereiland, zo'n 1.084 km van Bangkok en een bevolking heeft van zo'n 69.000 inwoners. De stad staat gekend als de 'cleanste' van Thailand, waarvoor het reeds verschillende prijzen in de wacht sleepte. De bevolking is een mix van Chinezen, Moslims en Thais. De provincie is één van de meest zuidelijke op het Thaise schiereiland, grenzend aan Maleisië en met het meest zuidelijke punt van het land, zo'n 2.100 km van Mae Sai, Thailand's meest noordelijke punt. Deze provincie is hoofdzakelijk islamietisch en de meest welvarende van de vier hoofdzakelijk moslim provincies in het Zuiden. De ...voor meer bestel onze CDrom...

yali

Een gehoornde leeuw gebruikt in architecturale decoraties in vnl. Indische tempels.

Yama

Sanskriet-Pali. Vedische god van de dood. De rechter van de doden en bewaker van het Zuiden. Zijn rijdier is een buffel. In het Thais Yom (fig.) en Phra Yom.

yan (ยันต์)

Thais. Magisch teken dat geluk moet brengen en door boeddhistische monniken in Thailand wordt aangebracht bij o.a. de inhuldiging van bepaalde zaken, zoals wagens, gebouwen, handelspanden, etc.

ya lipao (หญ้าลิเพา, หญ้าลิเภา)

Thais. Soort varenachtige klimplant die bestaat in de kleuren zwart en bruin, en waarvan de stengel wordt gebruikt voor het vlechten van manden. Deze kruiper gedijt goed in de diepe jungle van vnl. Zuid-Thailand. Het volgroeide deel van ongeveer een meter dat van de wortel opklimt is het beste geschikt als materiaal voor de mandenwvlechterij. De stengels die uit de jungle worden verzameld, dienen te worden gepeld, waarbij het buitenste gedeelte wordt verwijdert van het merg, en gedroogd in de schaduw. De gedroogde repen worden vervolgens gepolijst en glad gemaakt, alvorens men aanvangt met het vlechtwerk. Populair zijn de fijne, van ya lipao gemaakt handtassen (fig.). ...voor meer bestel onze CDrom...

ya lipao-vlechtwerk

Vlechtwerk gemaakt van bewerkte stengels van de ya lipao-klimplant.

yang ()

Chinees. Term voor het mannelijke, actieve beginsel in de kosmos. Zie ook yin-yang.

yantra

Geometrisch en magisch diagram, gewoonlijk in vierkante vorm, gebruikt bij meditaties in voornamelijk het Vajrayana boeddhisme en haar mystieke vorm, het tantrisme. Een mandala is een bepaalde soort yantra.

Yao (เย้า)

1. Bergvolk in Noord-Thailand, voornamelijk in de provincie Chiang Rai, dat eigenlijk Iu Mien noemt, maar door de Thais en Chinezen genoemd wordt naar de taal die ze spreken, nl. Yao. De traditionele klederdracht van de vrouwen bestaat uit een donkerblauw tot zwart vestje met een pomponachtige donkerrode pelsachtige sjaal (fig.). Als hoofdtooi draagt men een hoekige muts met versierend borduurwerk. Vaak heeft men een zilveren ring om de hals. De ouderen hebben vaak een kenmerkende fysiognomie (fig.). ...voor meer bestel onze CDrom...

2. Taal behorende tot de familie van de Miao-Yao-Pateng, een subgroep van de Sino-Tibetaanse talengroep, waartoe eveneens taalgroepen zoals het Chinees, Birmees en Tibetaans behoren. ...voor meer bestel onze CDrom...

Yashoda

De pleegmoeder van Krishna, één van Vishnoe's avatars. Een populair thema in de Indische kunst is een voorstelling van Yashoda met Krishna als kind.

Yashodhara

De vrouw van prins Siddhartha. Ook gekend als Gopa en Bimba.

Yasothon (ยโสธร)

Naam van een provincie (kaart) en van haar gelijknamige hoofdstad in Noordoost-Thailand, zo'n 531 km van Bangkok en met een bevolking van ca. 30.000 inwoners. De stad noemde voorheen Ban Singh Tha en heeft een chedi, deze van Phrathat Anant, die gebouwd werd in 675 AD. De stad was ooit een amphur van Ubon Ratchathani voordat ze in 1972 zelf een provinciehoofdstad werd. De provincie is gekend vanwege het jaarlijkse raketfestival en heeft heden negen amphur.

ya yaay pao (หญ้ายายเพา, หญ้ายายเภา)

Zie ya lipao.

yin (阴)

Chinese term voor het vrouwelijke, passieve beginsel in de kosmos. Zie ook yin-yang.

yin-yang (阴阳)

Chinees. Twee polaire of tegenovergestelde energieën die volgens het taoïsme het universum veroorzaken. Vaak voorgesteld als een cirkel verdeeld in twee gebogen helften, waarvan één helft wit is en de andere helft zwart, iedere helft met een cirkelvormige stip in de tegenovergestelde kleur, in het centrum van het breedste gedeelte. Yin vertegenwoordigt het vrouwelijke, het passieve, het donkere, en het zachte; yang vertegenwoordigt het mannelijke, het actieve, het heldere, en het harde. Yin is het beginsel dat wordt gesymboliseerd als de maan, water, de kleur zwart, en de noordelijke richting; yang wordt gesymboliseerd als de zon, vuur, de kleur ...voor meer bestel onze CDrom...

ylang ylang

Maleisisch. Populaire benaming voor de cananga odarata, in het Thais kradang nga songkla genaamd. De groen-gele bloem met een buitengewoon welriekende geur (fig.), wordt gebruikt in de parfum-industrie.

yoga

Sanskriet. 'Verenigen'. Een systeem van lichamelijke, mentale en spirituele discipline, waarvan het uiteindelijke doel de vereniging met de universele geest is.

yogi

Iemand die yoga praktiseert. De vrouwelijke term is yogini.

yogini

Vrouwelijke yogi.

yok (หยก)

Thais voor jade.

yoksorn (ยกศร)

Thais. 'Opnemen van een pijl'. Verwijst naar een scene uit het leven van de historische Boeddha op zestienjarige leeftijd, waarin Suddhodana voor de prins een vrouw wou kiezen uit de princessen van de naburige koninkrijken. De koningen van deze rijken eisten echter eerst dat de prins zich in de 'twaalf kunsten' moest bewijzen, een aantal vaardigheden met als voornaamste, het boogschieten. Toen het bleek dat hij hierin erg vaardig was kreeg hij alle dochters aangeboden, en koos princes Bimba als zijn eerste vrouw. In de kunst meestal afgebeeld als prins Siddhartha die een boog boven ...voor meer bestel onze CDrom...

yokthei pwe

Birmaans. Marionettentheaters met als voornaamste onderwep de Jataka-verhalen. Ze genoten een uitstekende plaats in de traditie van de uitvoerende kunsten in de 18de en 19de eeuw AD, maar dat nam af rond de dertiger jaren vanwege het verminderen van de subsidies zoals die eerder bestonden onder het Britse koloniale bewind, en met de introductie van de film. Het beïnvloedde de latere ontwikkeling van zat pwe, een dansdrama met levende dansers die marionette-achtige ...voor meer bestel onze CDrom...

Yom (ยม)

1. Thaise benaming voor Yama, vedische god van de dood, rechter van de doden en bewaker van het zuiden. Zijn rijdier is een buffel.

2. Rivier in Noord-Thailand die door samenvloeiïng met de Ping-, Nan- en Wang-rivieren nabij Nakhon Sawan de Chao Phraya-rivier vormt.

3. Thaise benaming voor de uiterste planeet van ons zonnestelsel, Pluto, een naam afgeleid van Plouton, de god van de Griekse onderwereld.

Yommabaan (ยมบาล)

Thais. De wezens die in de onderwereld van narok de straffen aan de verdorvenen uitdelen. Zie ook kratha thong daeng.

Yommalohk (ยมโลก)

Thais. 'Wereld van Yom'. Een andere benaming voor narok, het dodenrijk in het boeddhisme.

Yommaraat (ยมราช)

Thais. 'Koning van het dodenrijk'. Een benaming voor Yom, eveneens gekend als Yama.

Yommathoet (ยมทูต)

Thais. 'Afgezant van Yom'. De engel die de geesten van de doden vóór Phra Yom en zijn klerken Suwan en Suwaan leidt, om te worden geoordeeld. Hij wordt meestal afgebeeld met hoorns op zijn hoofd, en met een drietand of een ander wapen in de hand.

yoni (โยนี - योनि)

Thais. Een vereringsobject dat symbool staat voor vrouwelijke, creatieve energie, voorgesteld als een vrouwelijk geslachtsorgaan, in de vorm van een vierkant voetstuk met een holle bovenkant, en een afvoer aan één kant. In combinatie (fig.) met de linga stelt het schepping voor.

Yonok (โยนก)

Thais. Benaming van een oud legendarisch koninkrijk in hedendaags Noord-Thailand dat waarschijnlijk verscheidene honderden jaren vóór Chiang Saen bestond.

Yotfa (ยอดฟ้า)

Generaal in de legers van koning Taksin en de latere koning Phra Phoetta Yotfa Chulalok.

yuga

Sanskriet. Tijdperk of periode in de Indische kosmologie. Er zijn vier yuga's: Krita of Satya, Treta, Dvapara en Kali, in afdalende lijn van gerechtigheid. Het huidige tijdperk is dat van Kali Yuga. In het Thais yuk.

Yu Huang (玉皇)

Chinees voor 'Jadekeizer'. Naam van de belangrijkste god van het Chinees-taoïstische pantheon, die heerst over hemel en aarde, zoals de sterfelijke keizers ooit over China heersten. Volgens de Chinese mythologie was de Jadekeizer oorspronkelijk de assistent van Yuan Shi Tian Zun, de Goddelijke Meester der Hemelse Oorsprong, het allereerste begin en de schepper van hemel en aarde, die persoonlijk Yu Huang als zijn opvolger uitkoos. Yu Huang werd geboren als kroonprins van het koninkrijk der Pure Gelukzaligheid en Majestueuze Hemelse Lichtjes en Sieraden, op de negende dag van de eerste maanmaand, een dag waarop Taoistische tempels nu een ritueel houden in zijn eer. Tijdens zijn geboorte straalde hij een geweldig licht uit dat het gehele koninkrijk verlichtte en hij bereikte de Gouden Onsterfelijkheid na 1.750 beproevingen in het cultiveren van de Tao, die elk 120.976 jaren duurde. Na nog eens honderd miljoen jaar met het zorgzaam in stand houden van de Tao werd hij ...voor meer bestel onze CDrom...

yuk (ยุค)

Thaise benaming voor yuga.

Yunnan (云南)

Chinees. '[Land] zuidelijk van/onder de wolk'. Zuid-Chinese provincie.

yutthahadtie (ยุทธหัตถี)

1. Thais. Term voor een gevechtsolifant (fig.).

2. Thais. Term voor een duel gestreden vanop de rug van een olifant.