ชื่อนกเล็กจำพวกหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า ออร์โธะโธมัส (orthotomus) เป็นนกที่ร้องเพราะ มักจะมีสีสดใส ส่วนบนมีสีเขียวหรือเทา ส่วนล่างมีสีเหลือง-ขาวหรือเทา บางชนิดมีสีน้ำตาลแก่บนหัว ปีกสั้นมาก ปลายปีกมน หางสั้นที่ตั้งตรงเป็นชนิดของมัน ปากแบน ค่อนข้างกว้างและยาวเท่ากับหัว มุมปากมีขนแข็งเล็กน้อย พวกนกกระจิบทำรังด้วยการเอาใบไม้มาต่อกันโดยเย็บติดกันใช้เส้นใยไม้ ทำคอกซึ่งภายในจะสร้างรังหญ้า เป็นนกอยู่ประจำในในเมืองร้อน อยู่ในเอเซียใต้ ในระหว่างประเทศปากีสถานและประเทศอินเดีย ถึงประเทศจีนทางใต้และประเทศอินโดนีเซีย ทั่วโลกมีนกในสกุลนี้ ๑๕ ชนิด ประเทศไทยพบ ๕ ชนิด คือ นกกระจิบภูเขา นกกระจิบธรรมดา นกกระจิบคอดำ นกกระจิบกระหม่อมแดง และนกกระจิบหัวแดง ภาษาอังกฤษเรียกเทเลอะร์เบิร์ด (tailorbird)
นกตัวใหญ่ชนิดหนึ่ง ชื่อวิทยาศาสตร์ริธิเซรอสปลิคาธัส (rhyticeros plicatus) ที่ป่าประเทศไทยมี ๑๓ ชนิด มี ๗ ชนิดที่อยู่ในอันตรายจะสูญพันธุ์ ตลอดเวลาฤดูสัดกันนกตัวเมียจะไปอยู่ที่รังซึ่งเป็นช่องสูงในโพรงต้นไม้ ส่วนใหญ่ของช่องทางจะปิดใช้สารผสมทำด้วยโคลน เศษอาหารและมูลนก มีแต่รูเล็กๆ พอดีเพื่อรับอาหารซึ่งนกตัวผู้จะส่งให้กิน ที่ดีที่สุดเพื่อพบนกเงือกคือ อุทยานแห่งชาติเขาสก นกเงือกสามารถโตได้ถึงขนาด ๑๓๐ เซนติเมตร เสียงร้องนกเงือกคล้ายคลึงเสียง ก็อกๆ หลายครั้งซึ่งติดตามโดยเสียงร้องกรี๊ดคล้ายคลึง 'กฮัง' หรือ 'กาวะ' บางคนเรียกนกนี้ 'นกพุทธ' เพราะเสียงร้องของมันตอนเช้ามืดจะปลุกพระภิกษุ ภาษาอังกฤษเรียกฮอร์นบิล์ (hornbill) ชื่อมาจากปากนก (bill) ที่มีส่วนหนาอยู่ข้างบนทำด้วยเขา (horn) ภาษาไทยก็อีกเรียกนกฮัง ดูต่อเงือก
ชื่อนกขนาดเล็กในวงศ์เมโรปิแด (meropidae) มีสีหลายสี ซึ่งประเทศไทยมี ๖ ชนิด คือ นกจาบคาคอสีฟ้า นกจาบคาเคราแดง นกจาบคาเคราน้ำเงิน นกจาบคาเล็ก นกจาบคาหัวเขียว นกจาบคาหัวสีส้ม นกจาบคาเป็นนกที่มักจะกินแมลงที่สามารถบินได้เป็นอาหาร (รูป) อย่างไม่ธรรมดาคือว่า จะกินเพียงแค่แมลงที่ขณะบินอยู่ในอากาศ โดยไม่สนใจแมลงสามารถบินได้เมื่อลงสู่พื้นดินแล้ว โดยเฉพาะอย่างยิ่งชอบกินตัวผึ้งและตัวต่อ ล่าแมลงโดยโจมจากไม้ ก่อนจะกินเหยื่อจะเอาเหล็กในออกไปโดยตีเหยื่ออย่างซ้ำๆ ตามผิวหน้าแข็ง ภาษาอังกฤษเรียกบีอีทเทอร์ (bee-eater)
ชื่อขุนศึกคนหนึ่งในสองซึง พ.ศ. ๑๔๙๖ ก่อสร้างกรุงพิษณุโลก เจ้าเมืองคนที่สองคือการบุญ
ดูนกหัสดี ชื่อนกของนิทานซึ่งมีหัวช้าง (หัสดี) หางบางครั้งอยู่ในแบบกระหนก (รูป) บางครั้งสามารถพบได้เป็นช่อฟ้า ตามปกติช่อฟ้าแสดงรูปตัวนกอย่างเลิศหรู (รูป) อีกเรียกนกหัสดิน
ชื่อนกขนาดใหญ่จำพวกเหยี่ยว เป็นพวกนกกินเนื้อ มีหลายวงศ์ เช่น วงศ์แอ็ซซิปิธรีแด (accipitridae) วงศ์แฟลคันนีดะ (falconida) ฯลฯ นกอินทรีเป็นเครื่องหมายของพระพุทธศาสนาลัทธิวาชระยานะ
ดูนกเงือก เมือนใหญ่หรือกรุง ดังในชื่อพระนครศรีอยุธยา มาจากถ้อยคำภาษาสันสกฤตนาคาระ ชื่อไทยของกรุงเขมรที่ประเทศกัมพูชา ภาษาขอมเรียกอังโคร์ธม และแปลว่า 'นครใหญ่' เป็นเมืองป้อมปราการด้วยกำแพง ขนาด ๓ ตารางกิโลเมตร สร้างขึ้นพุทธศตวรรษที่ ๑๗ รัชสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ซึ่งครองราชสมบัติค่อนข้างแน่ตั้งแต่ พ.ศ. ๑๗๒๔ จนกระทั่ง พ.ศ. ๑๗๖๒ หลังจากพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ จับเมืองหลวงของอาณาจักรอังโคร์ชนะได้ใหม่จากกองทัพบุกรุกชาวจาม เมื่อ พ.ศ. ๑๗๒๔ พระองค์ทรงเริ่มก่อสร้างวัดและวังในราชอาณาจักร จึงสร้างนครธมมาเป็นเมืองหลวงใหม่ที่มีประตูกำแพง ๕ ที่ คือว่า มีประตูอยู่ทั้งสี่ด้านของจตุรทิศเป็น ๔ ที่ และอีกหนึ่งที่มีประตูชัยนะ ซึ่งมีทางนำไปถึงขอบเขตพระราชวัง ทุกประตูจะมีรูปสลักศิลาใบหน้าขนาดใหญ่ประดับอยู่ทั้งสี่ด้าน และนอกจากนั้นทุกมุมตึกของประตูยังจะมีรูปพระอินทร์กับพาหนะประจำชางเอราวัณ หน้าประตูจะมีสะพานนาคที่มีรูปสลักสองด้าน ซึ่งแสดงเหตุการณ์การกวนเกษียรสมุทรโดยเหล่าเทพเจ้าและอสูร นครธมคือเมืองหลวงสุดท้ายของราชอาณาจักรอังโคร์ มีปราสาทบายอน (รูป) อยู่ที่ตรงกลาง นครธมตั้งขึ้นทางทิศเหนือของนครวัด ภาษาขอมเรียกอังโคร์ธม
ชื่อจังหวัดและอำเภอเมืองที่ย่านกลาง สามารถแปลชื่อได้ 'กรุงเอก' (แผนที่) อำเภอเมืองตั้งอยู่ห่าง ๑๐๖ กิโลเมตรทางตะวันออกเฉียงเหนือจากกรุงเทพฯ ที่ส่วนเหนือของจังหวัดนี้มีน้ำตกหลายที่ จังหวัดนครนายกเป็นจังหวัดเล็กและมีเพียงแต่ ๔ อำเภอ
ชื่อจังหวัดและอำเภอเมืองที่ภาคกลาง สามารถแปลชื่อได้ 'กรุงต้น' หรือ 'กรุงแรก' ซึ่งมาจากชื่อภาษาบาลี 'นาคาระปะถามะ' พิจารณาเป็นกรุงที่เก่าที่สุดของประเทศไทย เคยเป็นแหล่งของอาณาจักรทวารวดี แม้ว่าน่าเชื่อมีคนอาศัยอยู่ในดินแดนนี้ก่อนเวลานั้น คงเท่าที่แต่เช้าที่สามารถเป็นไปได้ในสมัยจักรพรรดิอโศกพุทธศตวรรษที่ ๘ อำเภอเมือง (แผนที่) มีมีพลเมืองประมาณ ๔๕,๐๐๐ คนและตั้งขึ้นห่าง ๕๖ กิโลเมตรจากกรุงเทพฯ ทางตะวันตก มีชื่อเสียงในเรื่องพระปฐมเจดีย์ซึ่งเป็นถาวรวัตถุของพระพุทธศาสนาที่สูงที่สุดในโลกพระสูง ๑๒๗ เมตร (รูป) นอกจากนั้นจังหวัดนครปฐมยังมีพระพุทธรูปขนาดใหญ่สูงพระพุทธมณฑล องค์พระสูง ๑๕.๘๗๕ เมตร (รูป) พระราชวังสนามจันทร์ (รูป) และพิพิธภัณฑ์หุ่นขี้ผึ้งไทย (รูป) จ. นครปฐมมี ๗ อำเภอ
ภาษาไทย-สันสกฤต-เขมร 'กรุงภูเขา' ชื่อจังหวัดและอำเภอเมืองที่อีสาน (แผนที่) อำเภอเมืองมีพลเมืองประมาณ ๓๔,๐๐๐ คนและตั้งขึ้นห่าง ๗๔๐ กิโลเมตรจากกรุงเทพฯ สถานที่ที่น่าสนใจประกอบด้วยพระธาตุพนม (รูป) ซึ่งมีสถูปแบบลาวที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ นครพนมมี ๑๑ อำเภอและ ๑ กิ่งอำเภอ
ชื่อจังหวัดและอำเภอเมืองใหญ่ที่อีสานซึ่งมีพลเมืองประมาณ ๒๐๓,๐๐๐ คนและตั้งขึ้นห่าง ๒๕๙ กิโลเมตรจากกรุงเทพฯ (แผนที่) นครราชสีมาเป็นกรุงโบราณที่มีประวัติศาสตร์สำคัญและพิจารณาเป็นประตูสู่ภาคอีสาน สถานที่ที่น่าสนใจประกอบด้วยอนุสาวรีย์ท้าวสุรนารี (รูป) ต้นไทรยักษ์ (รูป) และสถานที่อันพึงเคารพโบราณของเขมร ชื่อปราสาทหินพิมาย (รูป) ต้นไทรยักษ์และปราสาทหินพิมายอยู่ที่อำเภอพิมายทั้งสอง จังหวัดนี้รู้จักกันด้วยในชื่อโคราชและมี ๒๖ อำเภอและ ๖ กิ่งอำเภอ
ชื่อวัดที่ใหญ่ที่สุด (รูป) ของอาณาจักรเขมร วัดนี้คือหนึ่งในเจ็ดสิ่งมหัศจรรย์ของโลก ซึ่งสร้างขึ้นในครึ่งหลังพุทธศตวรรษที่ ๑๗ ในรัชสมัยพระเจ้าสุริยะวรมันที่ ๒ เพื่ออุทิศถวายแด่เทพเจ้าฮินดูพระวิษณุ ชื่อเดิมของปราสาทที่ปรากฏในจารึกว่า 'พระพิษณุโลก' ส่วนชื่อนครวัดเป็นชื่อที่เรียกกันภายหลัง นครวัดเป็นปราสาทแห่งเดียวในเมืองพระนครที่สร้างหันหน้าไปทางทิศตะวันตก ผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าที่กว้างราว ๑,๓๐๐ เมตร และยาวราว ๑,๕๐๐ เมตร รวมพื้นที่ทั้งหมดถึง ๑.๙ ล้านตารางเมตร มีบารายหรือคูน้ำขนาดกว้าง ๑๙๐ เมตร ยาวด้านละ ๑,๙๐๐ เมตร ล้อมรอบทั้งสี่ด้าน ยอดปราสาทใจกลางสูง ๖๕ เมตร มี ๓ ชั้น ระเบียงคดชั้นแรกมีชมภาพแกะสลักยาวที่สุดในโลก นอกจากภาพประวัติศาตร์ที่แสดงการแห่แหนของพระเจ้าสุริยะวรมันที่ ๒ และการแสดงของภาพแดนสวรรค์และขุมนรก เนื้อหาของทุกภาพอื่นมาจากแหล่งฮินดู ส่วนใหญ่มาจากเรื่องรามายณะและเรื่องมหาภารต ระเบียงคดทิศตะวันตกปีกด้านเหนือแสดงเรื่องการศึกลงกา และปรางค์ทิศตะวันตกมุมด้านเหนือแสดงภาพอวตารของพระวิษณุ ระเบียงคดทิศตะวันตกปีกด้านใต้แสดงเรื่องการยุทธที่ทุ่งกุรุเกษตร และปรางค์ทิศตะวันตกมุมด้านใต้มีภาพทศกัณฐ์โยกเขาไกรลาศ ระเบียงคดทิศเหนือปีกด้านตะวันตกแสดงเรื่องเทวาสุรสงคราม ระเบียงคดทิศเหนือปีกด้านตะวันออกแสดงเรื่องพระกฤษณะปราบพาณาสูร ระเบียงคดทิศใต้ปีกด้านตะวันตกเป็นระเบียงประวัติศาตร์แสดงกองทัพเสียมกุก ซึ่งเป็นขบวนของพระเจ้าสุริยะวรมันที่ ๒ ระเบียงคดทิศใต้ปีกด้านตะวันออกแสดงพระยมให้คำพิพากษาแก่วิญญาณคนตาย และการมอบส่งไปถึงแดนสวรรค์หรือขุมนรก ระเบียงคดทิศตะวันออกปีกด้านเหนือแสดงเรื่องชัยชนะของพระวิษณุเหนือเหล่าอสูร ระเบียงคดทิศตะวันออกปีกด้านใต้แสดงตำนานการกวนเกษียรสมุทร บนผนังของระเบียงคดชั้นที่สองมีรูปสลักนางอัปสราจำนวนมาก มีผู้พยายามนับจำนวนอัปสราทั้งหมด พบว่ามีระหว่าง ๑,๕๐๐-๑,๗๐๐ ตน ส่วนใหญ่ทรงผมและเครื่องสูงประดับศีรษะมักโดยสวมมงกุฎ นอกจากนั้นชั้นที่สองยังมีห้องพระพัน ห้องทุบอก และโกปุระที่สร้างขึ้นทุกทิศทุกทางทั้งสี่ด้าน และชั้นบนสุดของปรางค์ประธานเป็นพระพุทธรูปประทับยืนทั้งสี่ด้าน นครวัดสร้างขึ้นเป็นรูปจำลองหินของวิชาว่าด้วยจักรวาลขอมในแบบการวางวัตถุ ๕ ชิ้นโดย ๔ ชิ้นอยู่ที่มุมของสี่เหลี่ยมจัตุรัส (ควินเกินคซ) หมายถึง พระปรางค์ ๕ องค์แสดงเป็นนัย ๕ ยอดของภูเขาเมรุ กำแพงแทนแถบภูเขาที่ขอบฟ้าของโลก และคูน้ำที่แวดล้อมวัดทั้งสี่ด้านเป็นเครื่องหมาย แห่งมหาสมุทรที่อยู่ถัดไป ภาษาเขมร-อังกฤษเรียกอังโคร์วัด
ชื่อจังหวัดและอำเภอเมืองที่ปักษ์ใต้ (แผนที่) อำเภอเมืองตั้งขึ้นห่าง ๗๘๐ กิโลเมตรจากกรุงเทพฯ และมีพลเมืองประมาณ ๗๒,๐๐๐ คน พลเมืองส่วนใหญ่ถือศาสนาอิสลาม หลายร้อยปีก่อนการแผ่ของอาณาจักรศรีวิชัยซึ่งแผ่ครอบแหลมมลายูส่วนที่เป็นของไทยมีนครรัฐชื่อลีกอรฆรือลากอร (Ligor หรือ Lagor) ซึ่งสมัยนั้นเป็นเมืองหลวงของอาณาจักรธรัมบราลิงกะ (Trambralinga) ต่อมาพระภิกษุจากเกาะลังกาก่อสร้างวัดในแห่งนี้และชื่อได้เปลี่ยนเป็นนครศรีธรรมราช ซึ่งมาจากภาษาบาลี-สันสกฤตและสามารถแปลได้ 'กรุงแห่งกษัตริย์ธรรมจารี' ตอนต้นเมื่ออาณาจักรไทยหลายเมืองต่างๆ ยังกำลังพัฒนานครศรีธรรมราชเป็นแหล่งสำคัญของศาสนาและวัฒนธรรมแล้ว ในปัจจุบันนี้นครศรีธรรมราชยังมีชื่อเสียงในเรื่องการผลิตเครื่องถม หญ้าลิเพา รูปหนังเพื่อการเล่นหนังตะลุงและหัวโขน สถานที่ที่น่าสนใจประกอบด้วยวัดมหาธาตุวรมหาวิหารซึ่งมีพระเจดีย์สูง ๗๘ เมตรที่ทำด้วยยอดแหลมทองคำแท้ๆ นอกจากนั้นก็ยังมีอุทยานแห่งชาติเขาหลวงซึ่งใหญ่ขนาด ๕๗๐ ตร.กม. หาดทรายสวยงามที่ฝ่ายเหนือของจังหวัดและก็การแสดงหนังตะลุง ทรัพย์สมบัติที่สำคัญที่สุดของจังหวัดคือ ยางดิบ กาแฟ ข้าวและผลไม้ นครศรีธรรมราชนี้มี ๒๑ อำเภอและ ๒ กิ่งอำเภอ
ชื่อจังหวัดและอำเภอเมืองใหญ่ที่ภาคกลาง (แผนที่) มีพลเมืองประมาณ ๑๐๗,๐๐๐ คนและมีประชาคนจีนมาก ตั้งขึ้นตรงตีนภูเขาของวัดจอมคีรีนาคบรรพต ห่าง ๒๔๐ กิโลเมตรจากกรุงเทพฯ อยู่ที่บรรจบของสายแม่น้ำปิง แม่น้ำน่าน แม่น้ำยมและแม่น้ำวังซึ่งที่นี้โดยรวมกันมาเป็นแม่น้ำเจ้าพระยา อำเภอเมืองมีชื่อเสียงในเรื่องเทศกาลตรุษจีนที่ฉลองยิ่งใหญ่ที่นี้ ส่วนใหญ่ของจังหวัดได้ปกคลุมโดยบึงบอระเพ็ดซึ่งแผ่ระหว่าง บ. แหลมนางโสใน ที่ทิศประจิมถึง บ. พนมเศษเหนือ ที่ทางบูรพาและเป็นที่อยู่อาศัยของนกน้ำหลายชนิด (รูป) นครสวรรค์มี ๑๓ อำเภอและ ๒ กิ่งอำเภอ
ชื่อทศกัณฐ์ตอนที่เป็นอวตารมาเกิดเป็นมนุษย์ เขามีภาระอันหนักที่ต้องสะสางกับเหล่าเทวดาชั้นต่ำที่มายังเขาไกรลาศเพื่อมาสักการะพระอินทร์ซึ่งก็คือพระอิศวร เหล่าเทวดาทั้งหลายได้ปฏิบัติตามหน้าที่ของตนโดยการหมอบกราบอย่างไม่ขาดสาย และทำการเคารพโดยการดึงผมขึ้นแล้วก้มลงจน ถึงพื้น ด้วยความเหนื่อยล้าและต้องทนทุกข์ทรมานกับการที่นนทกนั้นมีนิ้วมือเป็นเพชรไม่ว่า เขาจะชี้ไปที่ศัตรูผู้ใดเป็นอันต้องดับสลายด้วยเงื้อมือของตน นนทกจึงได้ทูลขอร้องให้พระอินทร์ช่วยแก้คำสาป แรกทีเดียวนั้นพระอิศวรก็ยอมรับฟังคำขอร้องของนนทกแต่หลังจากที่ได้เห็นเหยื่อ ที่ต้องตายมากมายพระองค์จึงหวนกลับมาคิดพิจารณาอีกครั้ง เรื่องนี้เกิดก่อนเรื่องรามเกียรติ์ อ่านต่อ
ชื่อจังหวัดและอำเภอเมืองที่ภาคกลาง (แผนที่) เป็นบริเวณชานพระนครห่างเฉพาะ ๒๐ กิโลเมตรจากกรุงเทพฯ เท่านั้น นนทบุรีอยู่ทางตะวันตกจากกรุงเทพฯ และก็ติดกัน พลเมืองมีชื่อเสียงมากในการทำเครื่องปั้นดินเผา ซึ่งเป็นอาชีพท้องถิ่นที่มีกำเนิดในสมัยการปกครองของพระมหาจักรพรรดิ ประมาณ พ.ศ. ๒๐๙๒ สถานที่ที่น่าสนใจประกอบด้วยวัดบรมราชากาญจนาภิเษกอนุสรณ์ ซึ่งเป็นวัดจีนนิกายมหายานที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย (รูป) จังหวัดนี้มี ๖ อำเภอ
ชื่อยานประจำของพระอิศวร (พระศิวะ) และพระยมมักจะใช้โคเป็นคำที่เติมหน้าชื่อด้วยและที่สามารถแปลได้วัวตัวผู้ แต่บางที่ในบางเรื่อง มันจะเป็นควาย นนทีเป็นเครื่องหมายแห่งอุดมสมบูรณ์ มักสามารถเห็นได้ตามที่มณฑปของวัดเขมรตั้งหันทิศทางปราสาทประธาน ในจิตรกรรมฝาผนังมักจะแสดงมีผิวสีขาว ภาษาสันสกฤตเรียกนันดีและนันดิน ดูต่อนนทีมณฑป
เรือนยอดรูปสี่เหลี่ยมซึ่งใช้ตั้งรูปโคนนที ณ วัดเขมรโบราณ ตั้งหันทิศทางปราสาทประธาน
ดาวพระเคราะห์ทั้งเก้าซึ่งใช้ในโหราศาสตร์ ได้แก่ พระอาทิตย์ พระจันทร์ พระอังคาร พระพุธ พระเสาร์ พระพฤหัสบดี พระราหู พระศุกร์และพระเกตุ มักแสดงที่หินขวางบนประตูและหน้าต่างของวัดฮินดูและวัดเขมร สังเกตว่า บัญชีรายชื่อนี้รวมทั้งพระอาทิตย์และพระจันทร์แต่ไม่ประกอบด้วยดาวเคราะห์พระยมและพระมฤตยู ภาษาสันสกฤตนาวาคราฮะ ร่ม ๙ ชั้นที่เป็นเครื่องยศของพระเจ้าอยู่หัวแสดงพระราชอำนาจ ดูต่อฉัตร ๑. ชื่อแก้วเก้าประการจากธรรมชาติ ซึ่งเป็นอัญมณีแห่งแผ่นดินไทย ได้แก่ เพชร ทับทิม มรกต บุษราคัม โกเมน มุกดา เพทาย ไพฑูรย์และนิล
๒. ชื่อเครื่องราชอิสริยาภรณ์ เป็นเครื่องยศสูงสุดสำหรับคนธรรมดาสามัญ เป็นของเแสดงเกียรติยศ ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงสร้างขึ้นสำหรับพระราชทานเป็นบำเหน็จความชอบในราชการหรือส่วนพระองค์ ยอดแหลมประดับของพระปรางค์ รากของนพศูลไม่แน่ใจแต่เชื่อกันว่าเป็นตรีศูล (รูป) เป็นไปได้ที่เป็นอาวุธประจำตัวของพระศิวะ ด้วยมีสัมพันธ์ในทางภาษาศาสตร์ระหว่างคำนพศูลและคำตรีศูลว่า นพ หมายถึง 'เก้า' ตรีหมายถึง 'สาม' และศูลมาจากคำภาษาสันสกฤตศูลาและสามารถแปลได้ 'ง่าม'
โลกข้างใต้ แดนหรือภูมิที่คนตายแล้วไปสู่เพื่อการชำระล้างบาป นรกมีจำนวนทั้งหมด ๘ ขุม คือ สัญชีวะนรก กาฬสูตรนรก สังฆาตนรก โรรุวนรก มหาโรรุวนรก ตัปนนรก ปตาปนนรกและอเวจีนรก ขุมสำหรับลงอาชญาแก่พวกที่มีบาปหนักที่สุดคืออเวจี นรกปกครองโดยพระยมเจ้าแห่งความตายซึ่งรู้จักด้วยในชื่อยมราช มีผู้เรียกยมทูตเป็นทูตแห่งความตายซึ่งมีหน้าที่นำวิญญาณของคนตายมาถึงพระยมกับอาลักษณ์พระสุวรรณและพระสุวาลย์สำหรับการพิพากษา ยมทูตมักจะมีเขาบนศีรษะและถือตรีศูลหรืออาวุธอื่นๆ วัดมักจะมีภาพพรรณนาความโหดร้ายของนรกด้วยยมบาล เป็นผู้ฝึกหัดทรมานแก่ผู้ทำชั่ว รูปแบบนี้ใช้เพื่อเข้าฌาน ชื่อนรกมาจากคำภาษาสันสกฤตว่า นาราคะ อีกเรียกยมโลกและบาดาล ดูต่อกระทะทองแดง
ชื่อจังหวัดและอำเภอเมืองที่ปักษ์ใต้ (แผนที่) อำเภอเมืองตั้งขึ้นห่าง ๑,๑๔๙ กิโลเมตรจากกรุงเทพฯ และมีพลเมืองประมาณ ๔๑,๐๐๐ คน ส่วนใหญ่พูดภาษามลายู (ยาวี) จังหวัดนี้ติดกับประเทศมาเลเซีย ชื่อเดิมเมืองระแงะและบางนรา ชื่อปัจจุบันใช้ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๕๘ นราธิวาสมี ๑๓ อำเภอ
พระเจ้าอยู่หัวกรุงอยุธยาตั้งแต่ พ.ศ. ๒๑๓๓ จนกระทั่ง พ.ศ. ๒๑๔๘ พระองค์ทรงประสูติ ที่เมืองพิษณุโลก พ.ศ. ๒๐๙๘ เป็นพระเจ้าลูกยาเธอพระมหาธรรมราช และพระนางเจ้าพระราชินีพระวิสุทธิกษัตรีย์ ซึ่งเป็นพระราชธิดาของพระมหาจักรพรรดิ เมื่อยังทรงเป็นเด็กได้ส่งข้ามแดนไปประเทศพม่าเป็นตัวประกัน เพื่อให้พระราชบิดาของเขาจงรักภักดีและอยู่ในอิทธิพลของอำนาจพม่า พม่าถวายราชสมบัติให้พระมหาธรรมราชหลังจากปราบกรุงอยุธยา พ.ศ. ๒๑๑๒ พระนเรศวรทรงอยู่ที่พม่าถึงเจ็ดปี ซึ่งน่าเชื่อว่า อาจทรงเป็นพระมหากษัตริย์สยามพระองค์เดียวที่ตรัสภาษาพม่าได้ ต่อมา พ.ศ. ๒๑๑๔ พระเจ้าอยู่หัวพม่า บายินนอง ยอมให้พระองค์เจ้าเสด็จกลับบ้านแลกเปลี่ยนเพื่อน้องสาวพระองค์เจ้าหญิงพระสุพรรณกัลยา แม้พระชนมายุเยาว์เพียงแต่ ๑๖ พรรษา โดยทันทีบิดาส่งลูกเจ้าชายไปมณฑลพิษณุโลก ตั้งอยู่ทางเหนือไปวินิจฉัยแค่ในวันเวลาเดียวกันพระองค์เจ้าได้รับแต่งตั้งทรงเป็นมงกุฎราชกุมารของกรุงอยุธยา พระนเรศวรทรงมีส่วนในการทำสงครามป้องกันอยุธยาเป็นอย่งมาก ทั้งการทำสงครามกับพม่าและกับกัมพูชา การสงครามกับกัมพูชานั้นทำให้อยุธยาสามารถใช้เป็นข้ออ้างในการที่จะสะสมกำลังคน โดยการโยกย้ายประชากรจากหัวเมืองเข้ามายังอยุธยา ทั้งยังจัดหาอาวุธยุทโธปกรณ์เพิ่มเติมได้โดยปราศจากความสงสัยจากพม่า และช่วยในเรื่องกรณีสงครามกับพม่ามาเป็นสงครามเพื่อเอกราช พ.ศ. ๒๑๓๖ พระองค์ปล่อยให้พระนครศรีอยุธยาเป็นอิสรภาพและปลดแอกพม่าโดยทรงยุทธหัตถี ตลอดรัชสมัยของพระนเรศวร พระองค์สถาปนาความเป็นปึกแผ่นของอาณาจักร และพยายามทรงขยายอาณาเขตออกไปอย่างกว้างขวาง (รูป) พระนเรศวรเสด็จสวรรคตที่เมืองหางรัฐฉานในพม่า ขณะทรงยกทัพไปแย่งชิงเอารัฐไทยใหญ่จากพม่าเมื่อ พ.ศ. ๒๑๔๘ พระชนมายุ ๕๐ พรรษา จึงทรงมาเป็นกษัตริย์สำคัญในประวัติศาสตร์ไทย (รูป) อีกเรียกพระนเรศวร พระเจ้านเรศวรและพระนเรศวรมหาราช อ่านต่อ
วิชาการสละสลวย ซึ่งใช้มือบีบเส้นเอ็นเพื่อให้หายเมื่อยและรวมกับลักขณะหลายอย่างของการนวด การบำบัดโรคโดยวิธีการจับกระดูกสันหลังซึ่งในภาษาอังกฤษเรียกไคโระแพรคทิค (chiropractic) และการรักษาโรคกระดูกโดยบีบเส้นเอ็นใช้มือ วิชาการซึ่งในภาษาอังกฤษเรียกอัคยุพเรฌเออะร์ (acupressure) ฯลฯ เพื่อทำให้ดุลยภาพการปฏิบัติของธาตุร่างกายทั้งสี่ คือ ดิน น้ำ ลมและไฟ นวดแผนโบราณเป็นที่นิยมของประชาชนมาก จึงรับรองมาเป็นวิทยาทางการ พร้อมกับเครื่องยาจำพวกรากไม้ การฝังเข็มบำบัดโดยใช้เข็มแทงเนื้อเยื่อซึ่งรู้จักกันชื่อภาษาอังกฤษเรียกอัคยุพังคเชอะร์ (acupuncture) และก็การเข้าฌานจิตใจ ตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาจนกระทั่ง beginning ศตวรรษนี้ยังมีกรมทางการในทางการนวดแผนโบราณที่อุปถัมภ์โดยกระทรวงสาธารณสุข ซึ่งปัจจุบันอยู่ที่วัดโพธิ์ ณ กรุงเทพฯ ในอดีตวัดโพธิ์สอนการนวดแผนโบราณใช้รูปปั้นในท่าต่าง ๆ เป็นเครื่องช่วยสอนอธิบาย (รูป) ภาษาอังกฤษเรียกทระดีฌะแน็ลมัซซาฉ์ (traditional massage)
วิชาการซึ่งเกิดที่ประเทศจีนที่มีมาแต่โบราณกว่า ๕,๐๐๐ ปี ตามทฤษฎีนวดฝ่าเท้าเป็นจุดมาบรรจบกันของเส้นประสาทมากกว่า ๗,๐๐๐ สาย การกดจุดสะท้อนระบบการทำงานของอวัยวะต่างๆ ของร่างกาย โดยนวดและบีบจุดฝ่าเท้าพอดีจะบำบัดรักษาสุขภาพและถือว่า การนวดฝ่าเท้าสามารถแก้โรคหลายร้อยชนิดได้ ภาษาอังกฤษเรียกรีฟเล็คซ์อลโอะจิ (reflexology)
ภาษาไทย-สันสกฤต งานของศาสนาชาวอินเดีย ยืด ๑๐ วันและจะมีงานพิธีอย่างปูจาทุกวัน พื้นเรือนที่อยู่ภายนอกพ้นระเบียงออกมา ราชาศัพท์ 'ถวาย' และ 'มอบ' ใช้เมื่อพูดต่อพระเจ้าอยู่หัว อีกด้วยทูนเกล้า ฯ ถวาย ชื่อพรรณไม้พุ่มขนาดเล็ก ชื่อวิทยาศาสตร์อันโนนะซควาโมซะ (annona squamosa) อยู่ในวงศ์อันโนนะแค (annonaceae) ต้นใบเล็กยาวซึ่งตรงปลายแหลม (รูป) ผลกลมที่มเปลือกเป็นปุ่ม เนื้อในผลสีขาวและฉ่ำ เมื่อสุกมีรสหวาน จึงภาษาอังกฤษเรียกฌูกเกอะร์แอพเพิล์ (sugar apple) แต่อีกเรียกชื่อคัซเทิร์ดแอพเพิล์ (custard apple)
ปฏิทินแผนโบราณของจีน เป็นปฏิทินจันทรคติที่นับตามคติการโคจรของพระจันทร์ มีหลักพื้นฐานในนักษัตร คือว่า หมุนรอบกำหนดเวลาสิบสองปีเป็นหนึ่งรอบ และทุกปีแทนโดยสัตว์ชนิดหนึ่ง ปฏิทินจีนจะนับหมุนรอบหกสิบปีทั้งหมด โดยใช้ตัวเลขเป็นอนุกรมจำนวนสองลำดับทั้งหมด ซึ่งรู้จักกันในชื่อว่า ลำต้นที่เกี่ยวกับท้องฟ้าหรือสวรรค์ สิบต้น (ฉีเตียนกัน) [ซึ่งเกี่ยวข้องกับธาตุทั้ง ๕ คือ น้ำ ไฟ ดิน ไม้ และโลหะ และกับสีที่เกี่ยวข้อง] และสาขาที่เกี่ยวกับโลกหรือบนบก สิบสองสาขา (ฉีเออรดีจื๋อ) ปีแรกของนักษัตรจีน คือ ปี 'เจียจื๋อ' ที่ประกอบด้วยโดยชื่อของลำต้นที่เกี่ยวกับสวรรค์คำแรก (เจีย) และชื่อของสาขาที่เกี่ยวกับโลกคำแรก (จื๋อ) และปีสุดท้ายของนักษัตรจีน คือ ปี 'กุยฮ่าย' ที่ประกอบด้วยโดยชื่อของลำต้นที่เกี่ยวกับสวรรค์คำสุดท้าย (กุย) และชื่อของสาขาที่เกี่ยวกับโลกคำที่สิบสองหรือคำสุดท้าย (ฮ่าย) นอกจากนั้นทุกปียังมีสัญลักษณ์ของสัตว์ ซึ่งเกี่ยวข้องกับสาขาที่เกี่ยวกับโลกสิบสองสาขา ที่รู้จักกันด้วยในชื่อจักรราศีจีน สัตว์ทั้งสิบสองประเภทมีดังนี้ หนู (ชวด) วัว (ฉลู) เสือ (ขาล) กระต่าย (เถาะ) มังกร (มะโรง) งู (มะเส็ง) ม้า (มะเมีย) แพะ (มะแม) ลิง (วอก) ไก่ (ระกา) หมา (จอ) และหมู (กุน) เช่น ตามระบบนี้ ปีวอก (ปีลิง) เรียก 'เจียเซิน' ที่ประกอบด้วยโดยชื่อของลำต้นที่เกี่ยวกับสวรรค์คำแรก (เจีย) และชื่อของสาขาที่เกี่ยวกับโลกคำที่เก้า (เซิน) และก๊ปีระกา (ปีไก่) เรียก 'ยีโหยว' ที่ประกอบด้วยโดยชื่อของลำต้นที่เกี่ยวกับสวรรค์คำที่สอง (ยี) และชื่อของสาขาที่เกี่ยวกับโลกคำที่สิบ (โหยว) แต่ว่า เพื่อนับหมุนรอบหกสิบปีทั้งหมดใช้เพียงแต่ครึ่งหนึ่งของการเปลี่ยนลำดับเท่านั้น ทุกกำหนดเวลาหกสิบปีเป็นหนึ่งรอบ และ พ.ศ. ๒๕๕๐ (ดิงฮ่าย - ซู) ฉลองเป็นปีหมู 'ทอง' (รูป) ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทุก ๖๐ ปี นอกจากนี้สัตว์ของนักษัตรจีนยังมีจุดประสงค์ที่มีประโยชน์ในทางสังคม หมายถึง เมื่อต้องการทราบถึงอายุของใครคนหนึ่ง ไม่จำเป็นจะถามอายุโดยตรงไปตรงมา แต่ถามถึงสัตว์นักษัตรจีนของใครคนหนึ่งเท่านั้น ถ้ารู้ประเภทของสัตว์นักษัตรจีนแล้ว เราสามารถอนุมานปีนักษัตรปีและเกิดได้ ตามตำนานจีนที่เล่ากันมา สักวันสัตว์ทั้งสิบสองประเภทของนักษัตรจีนทะเลาะกันในเรื่องใครเป็นหัวหน้าและสัตว์ตัวแรกของจักรราศี เทวดาจึงจัดการแข่งขันในระหว่างสัตว์ทั้งหลาย ใครก็ตามที่ไปถึงที่ฝั่งที่อยู่ตรงกันข้ามแม่น้ำสายหนึ่งจะมาเป็นหัวหน้าของนักษัตรจีน และส่วนสัตว์ที่เหลือจะถูกกำหนดตามลำดับจากท่านที่เดินทางมาถึงอันดับที่หนึ่งถึงสิบสอง เมื่อวันการแข่งขันมาแล้วสัตว์ทั้งหลายลอมที่ฝั่งแม่น้ำและกระโดดเข้าไป ข้ามแม่น้ำ หนูกระโดดขึ้นหลังวัว เมื่อวัวผ่านจากฟากหนึ่งไปยังอีกฟากหนึ่งแล้ว วัวก็เดินทางไปถึงก่อนใครๆ แต่เมื่อมาถึงที่เทียบฝั่งแล้ว หนูรีบกระดดดลงมาจากหลังวัวและวิ่งไปหาเทวดาเป็นสัตว์ตัวแรก ด้วยเหตุนี้ หนู (ชวด) ถึงถูกจัดให้อยู่ในอันดับแรกของนักษัตร วัว (ฉลู) อยู่ในอันดับสอง และหมู (กุน) ถูกจัดให้อยู่ในอันดับอันสิ้นสุด ดูต่อวิชาลำดับวันเดือนปีของจีนและปฏิทินจีน ภาษาพม่า ผีพม่าคล้ายคลึงกับเจ้าที่ของไทย ผีอย่างนี้เป็นผีเหมือนจริงหรือผีไม่จริงเป็นไปได้ทั้งสอง โดยมากจะเป็นผีตายโหง ในกลุ่มผีตายโหงมีทั้งหมดจำนวน ๓๗ ผีหรือนัท โดยเหตุที่ผีพวกนี้เคยเป็นมนุษย์และวิญญาณหรือผีคนพม่ารู้สึกว่า เป็นผีระงับโทสะและสาวกของพระพุทธเจ้า คนพม่าจึงนับถือและเคารพมากและถือว่า ภูเขาพ็อพะ (Popa) เป็นที่สถิตของนัททั้ง ๓๗ ผีนี้ อันเป็นแห่งที่สำคัญในทางการเดินทางไปนมัสการของคนพม่าทั้งหลาย โดยทั่วๆ ไปมูลฐานของความนับถือนัทคือความเกรงกลัวจะถูกภัยโดยผีพวกนี้ และก็ความหวังที่ผีจะยอมสงเคราะห์ให้เป็นผลตอบสำหรับของถวายและการสวดมนต์อ้อนวอน งานลัทธิถือผีที่มีชื่อเสียงที่มากที่สุดในประเทศพม่าเรียกนัทพเว และสามารถแปลได้ 'งานผี' งานนี้ฉลองทุกปีในเดือนสิงหาคมที่เมืองธองบียอน (Taungbyon) ห่างประมาณ ๒๐ กิโลเมตรทางเหนือจากกรุงมัณฑะเลย์ (Mandaley)
ภาษาพม่า 'งานผี' งานลัทธิถือผีที่มีชื่อเสียงที่มากที่สุดในประเทศพม่า ฉลองทุกปีเดือนในสิงหาคมที่เมืองธองบียอน (Taungbyon) ห่างประมาณ ๒๐ กิโลเมตรทางเหนือจากกรุงมัณฑะเลย์ (Mandaley) ชื่อเมืองมาจากพี่น้องชเวหปยินกยิธองบียอน (Shwe Hpyin Gyi Taungbyon) และชเวหปยินเงธองบียอน (Shwe Hpyin Nge Taungbyon) ซึ่งถูกประหารโดยพระบรมราชโองการพระเจ้าอยู่หัวอานะวราตะเมื่อพุทธศตวรรษที่ ๑๖ เพราะเหตุคู่นี้ไม่ได้วางหินที่สถูปตามคำสั่งของกษัตริย์องค์นี้ นันดิน (नन्दिन्) อีกชื่อหนึ่งของนนที นันดี (नन्दि) ชื่อภาษาสันสกฤตของนนที
นันดีเกศวาระ (नन्दिकईश्वर) ภาษาสันสกฤต 'เจ้าแห่งนันดี' ร่างของพระศิวะที่เป็นที่นิยมของประชาชนเกาะชวาโดยมาก ถือของประจำตัวเป็น ตูมบัวหลวง ไหและตรีศูล มักจะปรากฏขึ้นเป็นผู้ปกครองประตู บางครั้งพร้อมกับโคนันดี นันดีมัณฑาปะ (नन्दिमण्डप) ภาษาสันสกฤตของนนทีมณฑป พื้นที่ราบใช้ขังน้ำทะเลที่ให้ระเหยโดยแดดตะวันเพื่อทำเป็นเกลือ ภาษาอังกฤษเรียกซอลทฟีลด (salt field)
นาค (नाग)
๑. ภาษาไทย-สันสกฤต เป็นงูใหญ่ในตำนานประดุจงูเห่า
(รูป)
มักจะมีหลายเศียร (รูป) และบางทีในร่างเป็นมนุษย์
เป็นผู้คุ้มครองพระพุทธเจ้าและผู้พิทักษ์รักษาน้ำของโลก (รูป) นอกจากนั้นนาคยังเป้นเครื่องหมายแห่งความอุดมสมบูรณ์ ความมั่นคง ความสมบูรณ์และความล้นเหลือ
หากตามนิยายอื่นนาคยังเป้นบรรพบุรุษของเชื้อชาติเขมรด้วย นาคอาศัยที่อาณาจักรสามที่
คือว่า ที่ใต้ดินที่ซึ่งป้องกันรักษาแร่และเพชรพลอย
ที่บ่อน้ำนิ่งที่น้ำกระแสและก็ในท้องฟ้าที่ซึ่งก่อฝน ที่อีสานมีนิทานที่เล่ากันว่า
พระยาแถนเทพดาแห่งน้ำโปรดเกล้าฯ
ให้พวกนาคไปเล่นน้ำที่สระอโนดาตในป่าหิมพานต์ น้ำที่ล้นหลามจะตกที่โลกเป็นฝน
ตอนท้ายฤดูร้อนคนอีสานจะส่งบั้งไฟที่สร้างด้วยตัวเองขึ้นบนฟ้า
(รูป) เพื่อปลุกพวกนาคให้ส่งฝนตกลงมาใหม่ซึ่งจำเป็นสำหรับเกษตรกรรม
ในศิลปะพญานาคมักแสดงเมื่อกำลังสู้กับครุฑซึ่งเป็นศัตรูตัวสำคัญ ตามขนบธรรมเนียมประเพณีของชาวบ้านเกี่ยวกับพุทธศาสนานาคเคารพนับถือและนิยมพระพุทธเจ้ามาก
จึงปรารถนาเป็นศิษย์พระตถาคต
แต่นาคเป็นสัตว์เดรัจฉานจึงไม่เห็นสมควรที่จะบรรพชาและไม่ยอมให้เข้าวัด
ดังนี้นาคใช้เวทมนตร์เปลี่ยนรูปมาเป็นมนุษย์และผสมกับศิษย์อื่นๆ โดยไม่มีใครสืบหา
แต่วันหนึ่งเมื่อนาคฟังเทศน์เขาหลับไป
เวทมนตร์จึงเสื่อมคลายและร่างจริงของนาคปรากฏออกมา พระพุทธเจ้าถามพญานาคทำไมเขาปลอมตัว
นาคตอบเขาอยากอยู่ใกล้พระพุทธเจ้าและเป็นศิษย์
หลังจากพระพุทธเจ้าได้ยินเหตุผลของนาคพระองค์บอกนาคว่า
แม้ว่ายอมให้บวชเป็นไปไม่ได้แต่ยอมให้นาคเป็นผู้ปกปักรักษาวัดและประตูวัดได้
ตั้งแต่เหตุการณ์นี้สามเณรเรียกบวชนาคและก็สามารถเห็นนาคขดตัวล้อมกรอบกำแพงวัด
เลื้อยที่บันไดเป็นราวและลื่นจากริมหลังคาของตึกวัดเป็นใบระกา มักจะโผล่ออกจากปากมกระ
(รูป) การแสดงที่รู้จักกันในชื่อนาคมกระ
(รูป)
นอกจากนั้นยังสามารถพบลวดลายคล้ายหนังงูในวัดได้ เช่น
หลังคาของตึกวัดต่างๆ ลูกสับปะรดเป็นของถวาย ฯลฯ แม้กล่าวว่า
ผู้บวชโกนศีรษะเป็นหัวล้านเพราะจะมีลักษณะหน้าตาเหมือนนาค
นิทานอีกเรื่องหนึ่งว่า
พญานาคหัวหน้าของพวกนาคดื่มน้ำของโลกทั้งหมดเพื่อจัดหาที่ดินให้บุตรเขยของเขา
การกระทำนี้จึงทำให้พระวิษณุ
๒. ภาษาไทย-สันสกฤต ชื่อสามเณรและคนโกนหัวเตรียมบวช อีกเรียกบวชนาค ภาษาไทย-สันสกฤต ชื่อศรศักดิ์สิทธิ์ของอินทรชิตที่แผลงไปเป็นนาคในเรื่องรามเกียรติ์ ภาษาไทย-สันสกฤต ชื่อพระพุทธรูปปางหนึ่งซึ่งมีรูปนาคแผ่พังพานอยู่ข้างบนมุงพระเศียร ดูต่อมูฌะลินดาและปางนาคปรก นาคมกระ (नागमकर) ภาษาสันสกฤต เป็นรูปการรวมกันของนาค (รูป) กับมกระ (รูป) เมื่อนาคจะโผล่ออกจากปากมการะ สามารถเห็นได้ที่ราวบันไดของวัด
นาคราช (नागराज) ภาษาสันสกฤต พญานาค งูใหญ่ ดูต่อนาค นาคาระ (नागर) ภาษาสันสกฤต 'นคร' และ 'เมืองหลวง' คำนครมาจากคำสันสกฤตนี้และใช้บ่อยในวิธีตั้งชื่อกรุงไทยมักจะเป็นคำที่เติมหน้าชื่อ เช่น นครศรีธรรมราช นอกจากนี้ยังใช้ในวิธีตั้งชื่อกรุงที่ประเทศอินเดีย เช่น กุซินาคาระ รูปผู้หญิงซึ่งโบกมือให้เข้ามาหรือแกว่งมือไปมาเป็นการเรียก สามารถเห็นได้บ่อยๆ ที่ร้านเพื่อดึงดูดธุรกิจที่ดีและเชื้อเชิญโชคลาภ มักจะแสดงด้วยถุงเงิน เปรียบด้วยแมวกวักและมเนกี-เนโก
นักบวชผู้หญิงในพระพุทธศาสนา ถือศีลแปดหรือจำนนปาฏิโมกข์ถือศีล ๒๒๗ ข้อปฏิบัติตามวินัยของคณะสังฆโดยอาสาสมัครใจแต่ไม่ใช้สังกัดอยู่ในสงฆ์ มักจะโกนผมเหมือนกับพระ ใช้เสื้อผ้าสีขาวล้วน ดูต่อชีผ้าขาว
ชื่อธิดาของพระพราหมณ์และสตรีในราชสำนักของพ่อขุนพระร่วงเจ้าหลวงของเมืองสุโขทัย ซึ่งประดิษฐ์บัวหลวงแบบใหม่ขึ้นในทรงต่างๆ ซึ่งจะให้ลงลอยในน้ำกลางคืนในระหว่างงานน้ำเพื่อประสงค์โปรดปรานกษัตริย์ บัวหลวงแบบใหม่เป็นที่น่าเชื่อว่า มีมาแต่เดิมของกระทงซึ่งใช้ในเทศกาลลอยกระทงในปัจจุบันนี้ ๑. เทพธิดาของสวรรค์ ๒. หญิงสวยงามเลิศ พฤกษเทพธิดา ผีผู้หญิงที่สิงอยู่ที่ต้นไม้ใหญ่ นาฏราช (नटराज) ภาษาสันสกฤต-ไทย ชื่อพระศิวะเมื่อรำการเต้นของจักรวาล เรียกกาลจักร นาทาราจะแปลว่า เจ้าเต้น และเป็นเครื่องหมายแห่งความจริงและพลังงานของจักรวาล การเต้นของจักรวาลเป็นเครื่องหมายการเนรมิต การสงวนและการทำลาย พร้อมกันพระศิวะยืนเท้าเดียวบนคนแคระ หมายถึงอวิชชา (รูป) รูปนาฏราชส่วนมากได้พบและบูชาในวัดของศาสนาฮินดู (รูป) ดูอีกด้วยกาลจักรและตันดาวะ
ชื่อขนมปังก้อนแบนกลมคล้ายโรตี ทำด้วยจากแป้งข้าวสาลี แป้งเปียกจะใส่เชื้อสำหรับให้ขนมปังฟูหรือไม่ก็ได้ แล้วจะอบในเตาที่ปั้นด้วยดิน ซึ่งจึงให้แบ่งกับโรตี ที่มักจะอบบนแผ่นเหล็กปิ้งขนมและใช้แต่แป้งเปียกที่ไม่ใส่เชื้อ เดิ่มมาจากทวีปเอเชียกลางและเป็นที่นิยมของประชาชนในการครัวอินเดีย การออกเสียงคำพูดว่า น่าน
๑. ชื่อจังหวัดและอำเภอเมืองที่ภาคเหนือ (แผนที่) อำเภอเมืองตั้งขึ้นห่าง ๖๖๘ กิโลเมตรจากกรุงเทพฯ และมีพลเมืองประมาณ ๒๕,๐๐๐ คน ตามตำนานว่า เมื่อพญาผากองเจ้าผู้ครองนครดำริจะสร้างเมืองขึ้นใหม่พระองค์มีสุบินนิมิต ในสุบินพระองค์เห็นโควิ่งข้ามแม่น้ำน่านไปถ่ายมูลไว้ รอบบริเวณแห่งหนึ่งเป็นรูปสี่เหลี่ยม จึงถือเป็นนิมิตสร้างกำแพงเมืองไปตามรอยมูลโคนั้น แต่ก่อน จ. แพร่และ จ. น่านเคยเป็นเมืองเดียวกันที่ปกครองโดยเจ้าผู้ครองนครพี่น้องกันแต่วันหนึ่งแบ่งปันอาณาเขตเป็นสองเขต (น่าน) เพื่อทำให้ดินแดนสามารถปกครองง่ายกว่า สถานที่ที่น่าสนใจประกอบด้วยวัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร (รูป) และวัดภูมินทร์ (รูป) จังหวัดน่านมี ๑๔ อำเภอและ ๑ กิ่งอำเภอ
๒. ชื่อแม่น้ำสายหนึ่งในภาคเหนือซึ่งที่นครสวรรค์รวมกับแม่น้ำยม แม่น้ำวังและแม่น้ำปิง จึงมาเป็นแม่น้ำเจ้าพระยา ชื่อผู้ก่อการศาสนาซิกของชาวอินเดียเมื่อพุทธศตวรรษที่ ๒๐ ประสูติ พ.ศ. ๒๐๑๒ สิ้นชีวิต พ.ศ. ๒๐๘๒ เมื่ออายุ ๗๐ ปี นับถือเป็นผู้เผยแพร่สันติภาพและคูรูคนแรกในกลุ่มผู้พิจารณาในทางความคิดสมัยใหม่ของประเทศอินเดีย ภาษาสันสกฤต 'ประมุข' เป็นรากของคำไทยว่า นายก นาราคะ (नरक) ภาษาสันสกฤตของนรก ๑. ชื่อจุติมาก่อนของพระรามและอวตารของเทพเจ้าฮินดูพระวิษณุ พระนารายณ์อยู่ในสวรรค์ชื่อไวกูณฐ์ ภาษาสันสกฤตเรียกนารายานะ อ่านต่อ ๒. ชื่อพระนารายณ์มหาราชประมุขกรุงศรีอยุธยาสมัย พ.ศ. ๒๑๙๙ ถึงสิ้นพระชนม์พระองค์ใน พ.ศ. ๒๒๓๑ ระยะเวลาปฏิวัติกรุงศรีอยุธยา
การแสดงเป็นตัวพระวิษณุ พระรามหรือพระนารายณ์ถือธนู อีกเรียก นารายณ์แผลงศร
การแสดงเป็นตัวพระวิษณุหรือพระนารายณ์เมื่อทรงบรรทมบนพญานาคอานันต์
การแสดงเป็นตัวพระวิษณุ พระรามหรือพระนารายณ์ถือธนู เรียกอีกนารายณ์ทรงปืน
นารายานะ (नारायण) ชื่อภาษาสันสกฤตของพระนารายณ์ อีกชื่อหนึ่งของเทพเจ้าฮินดูพระวิษณุ ภาษาสันสกฤต ชื่ออวตารที่ ๔ ของพระวิษณุ มีร่างกายเป็นมนุษย์และศีรษะเหมือนหัวสิงโต เรียกอีกนาราสิมหะ ดูต่อฤาษีหน้าเสือ (รูป) ชื่อภาษาสันสกฤตของช้างเชือกหนึ่ง ลูกพี่ลูกน้องของพระพุทธเจ้าที่ริษยาพระองค์ มีชื่อว่าเทวาดัทะ ได้ปล่อยออกมาหวังปลงพระชนม์ชีพพระองค์ แต่พระองค์ทรงปราบได้ช้างโดยการทำให้สงบอารมณ์ลง ภาษาสันสกฤต ดาวพระเคราะห์ทั้งเก้า ดูต่อนพเคราะห์ ภาษาสันสกฤต ห้องโถงสำคัญของวัดอินเดีย น้ำผลไม้ด้วยน้ำตาลซึ่งแช่น้ำแข็งจนตัวแข็ง ทำด้วยโดยรินน้ำผลไม้ใส่หลอดซึ่งวางในภาชนะอะลูมิเนียม ข้างล่างมีการผสมของน้ำและน้ำแข็ง เพิ่มด้วยเกลือเพื่อลดอุณหภูมิถึงต่ำกว่าจุดความเย็นที่ของเหลวเริ่มแข็งประมาณ -๒๕ องศาเซนติเกรด จึงน้ำผลไม้จะกลายเป็นอมยิ้มน้ำแข็ง ภาชนะอะลูมิเนียมมีฝาปิดซึ่งมีหลายรูที่สามารถเวียนได้เพื่อใส่หลอดกับน้ำผลไม้ โดยเวียนฝาสามารถป้องกันได้หลอดๆ จะไม่ติดน้ำแข็งซึ่งอยู่ข้างล่าง
๑. น้ำที่ไหลลงมาจากภูเขาตกลงมาที่หน้าผา ประเทศไทยมีน้ำตกมากมายหลายที่ ส่วนใหญ่อยู่ที่อุทยานแห่งชาติและน้ำตกที่มีชื่อเสียงมาก คือ น้ำตกเอราวัณที่จังหวัดกาญจนบุรี น้ำตก ทีลอซูที่จังหวัดตากซึ่งเป็นหนึ่งในบรรดาน้ำตกที่สูงที่สุดของประเทศไทย น้ำตกแม่สุรินทร์ที่ อ. ขุนยวม จ. แม่ฮ่องสอนซึ่งเป็นน้ำตกใหญ่ที่สูงมาก สูงกว่า ๑๐๐ เมตร น้ำตกหน้าเมืองที่เกาะสมุย จ. สุราษฎร์ธานี น้ำตกวชิรธารที่จังหวัดเชียงใหม่ ฯลฯ
๒. ชื่อกับข้าวทำด้วยเนื้อ ไก่หรือปลาย่าง และน้ำจิ้มเผ็ด ผลของพืชล้มลุกชนิดหนึ่งที่อยู่ในประเภทแตง มีเปลือกแข็งหนา ทำให้แห้งผาก แล้วใช้เป็นภาชนะใส่น้ำได้ (รูป) รูปร่างคล้ายตัวเลข 8 คนจีนเรียกหูลู่ และเชื่อถือเป็นสัญลักษณ์ป้องกันการเจ็บป่วย เชื่อว่า มีพลังป้องกันอุบัติเหตุและวิญญาณชั่วร้าย ในสมัยก่อนแพทย์ใช้เป็นล่วมยา บรรจุยารักษาโรคและถือเอาไว้ไปด้วยตลอดเวลา เพราะฉะนั้นและตั้งแต่นั้นต่อมาคนจีนเชื่อว่า น้ำเต้ามีพลังเหนือธรรมชาติในเรื่องป้องกัน ปัจจุบันคนจีนมักจะถือน้ำเต้าหยกขนาดเล็กไว้ (รูป) เป็นรูปจำลองใช้ป้องกันตัว โดยดูดซึมพลังของชีวิตในทางลบ ในศิลปะจะมีน้ำเต้าที่ทำด้วยวัตถุต่างๆ (รูป) เช่น เครื่องถ้วยชาม ทองสัมฤทธ์ ฯลฯ และมักจะประดับอย่างประณีตด้วยรูปหรือสัญลักษณ์จีน (รูป) เทพเจ้าและเซียนจีนบางองค์ถือน้ำเต้าไว้ เป็นสัญลักษณ์ของความสามารถของเขา แสดงว่า รักษาโรคยากมากได้ เช่น จี้กง (พระอรหันต์องค์หนึ่ง - รูป) เซียนลี้ทีก้วย องค์หนึ่งในแปดเซียน ซิ่ว หรือ เซิ่ว เทพเจ้าแห่งความมีอายุยืนนาน ซึ่งเป็นเทพเจ้าองค์หนึ่งในชุดสามองค์ฮก ลก ซิ่ว นอกจากนั้นยังจะพบที่ศาลจีนเป็นปล่องควันของเตากงเต๋อ (รูป) ชื่ออังกฤษเรียกว่า คะลาบัช (calabash) หรือบอทเทิล์กอร์ด (bottle gourd) เปรียบเทียบกับกาฬสะ (รูป)
ดูกระบวย น้ำพุที่พุ่งมาจากใต้ดิน มีอุณหภูมิสูงกว่าอุณหภูมิของร่างกายมนุษย์ น้ำพุร้อนเกิดขึ้นโดยแกนโลกทำให้น้ำบาดาลที่อยู่ใต้ดินร้อน มีอุณหภูมิสูงขึ้นจนทำให้น้ำร้อนพุขึ้นรวดเร็วตรงบริเวณเปลือกโลกที่บางกว่าปกติก่อนที่อุณหภูมิจะลดลง บางครั้งก่อทำให้เกิดน้ำพุร้อนที่พุ่งขึ้นจากใต้ดินเป็นช่วงๆ และสามารถพุขึ้นได้สูงมากจากพื้นดินโดยมีแรงดันมาก ในภาษาอังกฤษน้ำพุร้อนอย่างนี้เรียกไกเซอะร์ (geyser) แต่ว่า น้ำพุร้อนส่วนมากมีแต่บ่อน้ำเดือดพล่าน โดยปกติน้ำพุร้อนมีไอกำมะถันร้อนและมีแร่ธาตุมาก เนื่องจากนี้น้ำพุร้อนหลายแห่งที่เปิดให้ประชาชนอาบน้ำในน้ำพุที่อุณหภูมิลดแล้ว นอกจากนั้นหลายที่ยังจะมีร้านขายไข่ที่สามารถต้มได้ในน้ำพุร้อน
๑. ชื่อน้ำชาหรือน้ำสมุนไพรที่ทำด้วยยาสมานจีน ทำให้ร่าเริง มีหลายชนิดหลายรส น้ำเคี่ยวสมุนไพรอย่างนี้ทำให้ร่าเริง สามารถซื้อได้ในร้านสมุนไพรจีนที่เยาวราช จ. กรุงเทพฯ
๒. อาหารคาวที่เป็นเครื่องคลุกขนมจีนอย่างหนึ่งคู่กับน้ำพริก
ภาษาไทย-สันสกฤต
'น้ำที่ทำให้ไม่ตาย' ตามนิทานเรื่องหนึ่งว่า
เทพเจ้าร่วมมือกับอสูรกวนเกษียรสมุทรโดยใช้อานันตนาคราชเป็นเชือกปั่นเพื่อให้ได้น้ำอมฤตที่ดื่มแล้วไม่มีวันตาย แต่มีนิทานอีกเรื่องหนึ่งว่า พญานาคหัวหน้าของพวกนาคดื่มน้ำของโลกทั้งหมดเพื่อจัดหาที่ดินแก่บุตรเขยของเขา
จากการกระทำที่ไม่เหมาะสมนี้จึงทำให้พระวิษณุ
นิพพาน (निर्वाण) ความสิ้นหรือความดับแห่งกิเลสและกองทุกข์ ซึ่งปล่อยให้เป็นอิสระด้วยความอดทน ความปรารถนาและการเกิดใหม่ คือสภาพที่ได้ตรัสรู้แล้วเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเมื่อยังอยู่ที่โลก นิพพานหรือการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้าเกิดขึ้นเมื่อนั่งที่ใต้ต้นพระศรีมหาโพธิ์ ภาษาสันสกฤตเรียกนิร์ฝานะ (nirvana) ราชาศัพท์ การเชื้อเชิญ โดยเฉพาะในทางเชื้อเชิญพระภิกษุมาอยู่หรือเข้าร่วมในพิธีของศาสนา ๑. นิรมิตหรือสร้าง ดูต่อลูกนิมิต ๒. ลาง ดูต่อลูกนิมิต ชื่อพลอยสีดำหรือสีขาบ ดูต่อนิลตะโก ชื่อหินมีค่าสีดำและแข็งมากชนิดหนึ่ง (รูป) มีเพชรดา (ความแข็ง) ๘.๐ ใช้เป็นอัญมณี เป็นแร่ในตระกูลสปิเนล์ (spinel) เพชรพลอยมีค่าที่ดีกว่ามีเพียงแค่เพชรสีดำและมหานิลเท่านั้น แต่หินแบบนั้นเป็นเพชรมีค่าที่แพงกว่ามาก และที่ไม่สามารถหาอย่างง่ายดายได้ในขนาดต่างๆ หินสปิเนลมีหลายสี แต่ที่พบที่ประเทศไทยมักจะเป็นสปิเนลสีดำ ซึ่งชาวบ้านเรียกว่า นิลตะโก (รูป) มักจะพบที่บริเวณที่มีแร่ทับทิมและมหานิลด้วย ที่ประเทศไทยได้ขุดเหมืองหลายร้อยปีแล้ว และมักจะพบที่บริเวณอำเภอบ่อพลอย จังหวัดกาญจนบุรี อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่ และอำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย บางที่เรียกนิลตัน ภาษาอังกฤษเรียก แบลคสปิเนล์ (black spinel) หรือพลีโอนาสต์ (pleonaste) เนื่องจากเพชรดาดีเลิศของมัน ด้วยการสะท้อนสูง และการขาดการแตกร้าว นิลตะโกเป็นหินอุดมคติในการทำอัญมณี (รูป) บางครั้งได้ขายในชื่อหลอกตาว่า หินโมราสีดำหรือโอนิกซ์สีดำ แต่หินแบบนั้นจะมีเพชรดาเพียงแค่ ๖.๕ ถึง ๗.๐ ดังนั้นเป็นหินที่อ่อนไหวกว่าและทำให้เสียหายง่ายกว่า การใช้ในการทำอัญมณีจึงด้อยกว่า
เดินทางไปที่ประเทศไกลลิบโลก เตร็ดเตร่ปราศจาก เป็นชื่อวรรณกรรมชนิดหนึ่ง ชื่อไม้ยืนต้นในเมืองร้อน
ตระกูลมาลวาเลส (malvales) วงศ์มาลวาแส (malvaceae)
ชื่อตามวิทยาศาสตร์ซีบาเปนตันดรา (ceiba pentandra)
แต่ก่อนอยู่ในวงศ์บอมบาคาแส (bombacaceae) มีหลายชนิด ชื่ออื่น ง้าว
งิ้วน้อย งิ้วสร้อย งิ้วสาย ชนิดที่ประเทศไทยลำต้นสูงประมาณ ๑๐-๑๕ เมตร
แต่ชนิดอื่นมีขนาดใหญ่กว่า บางชนิดสามารถโตได้ถึงสูงประมาณ
๗๐ เมตรและมีลำต้นขนาดใหญ่ด้วยรากไม้ยัน
เส้นผ่าศูนย์กลางของลำต้นถึงประมาณ ๓ เมตร
ต้นไม้ที่โตแล้วจะออกผลจำนวนมาก เป็นหลายร้อยลูก
(รูป)
เนื้อข้างในเป็นปุยและมีเมล็ดสีดำจำนวนมาก ปุยนุ่นเป็นเส้นใยลักษณะ เบา
นุ่ม สีนวล ซึ่งรวมถึงสารลิกนิน (lignin) และเซลลูโลส
(cellulose) นอกจากนั้นปุยนุ่นยังมีความฟูและยืดหยุ่นมาก สามารถทนน้ำได้
แต่ปั่นด้ายไม่ได้ มีประโยชน์ใช้ปุยในผลแก่ยัดฟูก
หมอน ตุ๊กตาน่ากอด และเป็นวัตถุที่ใช้ทำเป็นฉนวน
แต่ก่อนมักนำไปใช้เป็นส่วนประกอบหนึ่งของการยัดเสื้อชูชีพและเครื่องใช้คล้ายกัน
แต่นอกจากนั้นปุยนุ่นยังยังมีลักษณะติดไฟได้ง่าย
ชาวบ้านป่ามักนำไปใช้เป็นส่วนประกอบหนึ่งของเชื้อไฟใน '
ชื่อภาษาเยอรมันของอาหารที่เป็นเส้นยาว เช่น บะหมี่ ก๋วยเตี๋ยว วุ้นเส้น ฯลฯ (รูป) นูเดอล์แผ่จากประเทศจีน มาถึงที่ประเทศไทยตามทางสัญจรไปมาในการค้าขายสมัยโบราณ ปัจจุบันนี้นูเดอล์เป็นอาหารไทยที่สำคัญมาก หลังจากข้าว ซึ่งเป็นอาหารที่สำคัญที่สุด ชื่อแสดงลักษณะที่แปลมาจากถ้อยคำภาษาอังกฤษบูดดะไอ (buddha eye) และระบุอุณาโลมของพระพุทธเจ้า อยู่ตรงกลางหน้าผากระหว่างขนคิ้ว เป็นหนึ่งใน ๓๒ ลักษณะของผู้โพธิญาณ ภาษาอังกฤษบางครั้งเรียกเธิร์ดไอ (third eye) ซึ่งสามารถแปลได้ตรีเนตรหรือเนตรที่สาม (รูป) ภาษาสันสกฤตเรียกเอิร์นะ (urna) ภาษาบาลีเรียกอุณา (unna)
ภาษาสันสกฤต ชื่องูที่อยู่ในน้ำเป็นนิทาน ดูต่อนาค อีกชื่อหนึ่งของพวกกะเหรี่ยง อีกสะกดการันต์นียาง (Nyang) อ่านต่อ ดูมโนห์รา สรรพนามบุรุษที่ ๓ หมายถึง พระมหากษัตริย์ เครื่องกรอฝ้ายหรือไหมที่ทำเป็นไจไว้เข้าหลอด ก่อนที่จะนำไปใส่กระสวย (รูป) สำหรับทอผ้า (รูป) ไนประกอบด้วยกงล้อขนาดใหญ่ มีขา ฐาน ที่จับสำหรับหมุนด้วยมือ เพื่อให้กงล้อหมุนรอบตังเอง กงล้อนี้มีสายพานโยงไปอีกด้างหนึ่ง ซึ่งมีแกนเหล็กเล็กๆ ที่เรียกว่า เหล็กไน (รูป) หมุนรอบตนเองได้เช่นกัน เมื่อสวมหมุนกงล้อ เหล็กไนก็จะหมุนตามอย่างเร็วๆ เมื่อต้องการกรอด้ายหรือไหมเข้าหลอด ก็เอาเส้นด้ายหรือเส้นไหมพันกับหลอดแล้ว หมุนกงล้อให้หลอดด้ายหมุนรอบตังเอง ม้วนเอาเส้นด้ายหรือเส้นไหมเข้าหลอดตามต้องการ บางทีเรียกชื่อว่า หลา
ภาษาไทย-สันสกฤต ชื่อเทพเจ้าที่คุ้มครองทิศหรดี ด้วยเป็นเทพเจ้าแห่งตะวัน บางโอกาสแสดงด้วยรัศมีและถือบัวหลวงสองมือ ยานประจำคือราชรถที่ดึงโดยม้าเจ็ดตัว อีกเรียกสุริยะ
|
_small.jpg)
%202_small.jpg)
_small.jpg)
_small.jpg)
%20indian%20round%20flatbread%20oven%20singapore_small.jpg)
_small.jpg)
_small.jpg)
_small.jpg)
%20on%20tree_small.jpg)
%201_small.jpg)
