ชื่อต้นไม้ที่ไม่ร่วงใบชนิดหนึ่ง ยอดกลม สามารถขึ้นได้สูงถึงระหว่าง ๔ และ ๑๒ เมตร ผลไม้จำพวกส้ม ขนาดใหญ่ (รูป) ชื่อลาตินซีทรัซกแรนดิซ (citrus grandis) มีการปลูกกันอย่างแพร่หลายตลอดทั้งเอเชียอาคเนย์ เพราะเป็นไม้ผลเศรษฐกิจที่เป็นที่นิยมบริโภคของคนทั่วไป มีรสชาติสดชื่นเปรี้ยวหวาน ลูกส้มโอที่มีคุณภาพดีเลิศมาจากจังหวัดนครปฐม จังหวัดชัยนาท และจังหวัดพิจิตร ลูกส้มโอคุณภาพดีและรสชาติหวานมักจะผสมกับผลไม้หลายชนิดอื่นๆ ราดน้ำหวานหรือน้ำเชื่อม ฤดูออกผลเดือนพฤศจิกายนจนกุมภาพันธ์  ภาษาอังกฤษเรียกพอมเมอะโล (pomelo)

สมาธิ

ความตรึกตรองอย่างเคร่งเครียดในสิ่งใดสิ่งหนึ่ง พระพุทธเจ้าได้สำเร็จตรัสรู้โดยนั่งท่าสมาธิหรือเข้าฌาน ซึ่งแสดงในพระพุทธรูปปางสมาธิหรือปางไดอานิ ทั่วไปการนั่งสมาธิเป็นความพยายามเพื่อประสบความเป็นจริงลึกซึ้งโดยเข้าฌานชั้นใน

สมี

คำเรียกคนถูกไล่สึกจากพระ เพราะต้องอาบัติปาราชิก บุคคลที่เป็นสมีจะบวชอีกไม่ได้ตลอดชีวิต

สมุทรปราการ

ชื่อจังหวัดที่ภาคกลาง (แผนที่) อำเภอเมืองห่างจากกรุงเทพฯ ๒๙ กิโลเมตรไปทางภาคใต้ อำเภอเมืองมีพลเมืองประมาณ ๗๒,๐๐๐ ที่อยู่พื้นที่เป็นจำนวนราว ๑๐๐๔ ตร.กม. เท่านั้น จึงนอกจากกรุงเทพฯ เป็นอำเภอเมืองที่มีพลเมืองอยู่อย่างหนาแน่นที่สุดของประเทศไทย จังหวัดนี้ติดต่อกับจังหวัดกรุงเทพฯ รู้จักกันด้วยในชื่อว่า เมืองปากแม่น้ำ เพราะอำเภอเมืองตั้งอยู่ฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา (รูป) ใกล้ๆ อ่าวไทย ในบริเวณปากแม่น้ำจะมีกรวดทรายที่ปากแม่น้ำมากๆ ซึ่งเรียกสันดอน (รูป) สถานที่ที่น่าสนใจประกอบด้วยป้อมจุลจอมเกล้าฯ ที่มีอายุมาจาก พ.ศ. ๒๔๓๖ และเป็นฐานทัพทหารเรือและด่านเพื่อป้องกันนครหลวง (รูป) พระสมุทรเจดีย์ สร้างขึ้นในรัชสมัยของในหลวงพระพุทธเลิศหล้าฯ ในปัจจุบันนี้อยู่ฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา (รูป) แต่เมื่อก่อนอยู่บนเกาะกลางน้ำ ประชาชนทั่วไปจึงเรียกว่า พระเจดีย์กลางน้ำ ที่ป้อมจุลจอมเกล้าฯ ของปัจจุบัน ที่อยู่ห่างจากป้อมเก่าโบราณประมาณ ๙ กิโลเมตร มีพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รูป) และพิพิธภัณฑ์พิพิธภัณฑ์ที่ประกอบด้วยศูนย์อาวุธยุทธภัณฑ์นาวี (รูป) และเรือประจัญบานลำหนึ่ง (รูป) นอกากนั้น จ. สมุทรปราการยังมีพิพิธภัณฑ์เอราวัณ (รูป) ศูนย์อนุรักษ์จระเข้ (รูป) และเมืองโบราณ (รูป) พิพิธภัณฑสถานที่มีรูปจำลองเรือนไทย ตึกโบราณและอนุสาวรีย์ที่สืบเนื่องกันมาจากทุกจังหวัด จังหวัดสมุทรปราการมี ๕ อำเภอและ ๑ กิ่งอำเภอ

สมุทรสงคราม

ชื่อจังหวัดที่ภาคกลาง (แผนที่) อำเภอเมืองตั้งอยู่ฝั่งอ่าวไทย ห่างจากกรุงเทพฯ ๗๒ กิโลเมตร ตั้งอยู่ที่เส้นโค้งของแม่น้ำกลอง เนื่องจากนั้นก็ยังเรียกชื่อว่า เมืองแม่กลอง จังหวัดสมุทรสงครามเป็นจังหวัดเล็กที่สุดของประเทศไทย พื้นที่เพียงแค่ ๔๑๖ ตร.กม. เท่านั้น จังหวัดมีทางน้ำซึ่งใช้เดินเรือได้ และบางที่สามารถพบตลาดน้ำได้ นอกจากนั้นยังมีชาวบ้านมากที่ทำนาเกลือโดยให้ระเหยน้ำทะเล (รูป) และเป็นถิ่นกำเนิดของแฝดสยามที่มีชื่อเสียง คือว่า อินและจัน จังหวัดสมุทรสงครามมี ๓ อำเภอ

สมุทรสาคร

ชื่อจังหวัดที่ภาคกลาง (แผนที่) อำเภอเมืองตั้งอยู่ฝั่งอ่าวไทย ห่างจากกรุงเทพฯ ๓๖ กิโลเมตร และจังหวัดติดต่อกับจังหวัดกรุงเทพฯ ไปทางภาคตะวันตกจากตัวเมืองนครหลวง รู้จักกันด้วยในชื่อเมืองมหาชาติ เนื่องแต่คลองมหาชาติ และแม่น้ำท่าจีนที่เชื่อมเข้าสมุทรสงครามด้วยกับกรุงเทพฯ ซึ่งผ่านพื้นที่จังหวัด จังหวัดสมุทรสาครมี ๓ อำเภอ

สมุย

ชื่อเกาะใหญ่ในอ่าวไทย เป็นส่วนหนึ่งของจังหวัดสุราษฎร์ธานีที่ภาคใต้ ซึ่งเป็นแผ่นดินที่อยู่ตรงกันข้ามกับเกาะ แม้ว่าท่าเรือสำคัญและแหล่งพาณิชย์อยู่ที่บ้านนาทอน หาดเฉวงเป็นแหล่งสำคัญที่สุดสำหรับนักท่องเที่ยว (แผนที่เกาะสมุย) เพราะมีร้านขายของ ร้านอาหาร บาร์ ไนท์คลับและที่พักหลายที่ นอกจากนั้นยังมีบริเวณอ่าวละมัย ซึ่งกำลังมาเป็นที่นิยมของประชาชน บ้านละมัยตั้งอยู่ไปทางใต้จากบ้านเฉวงไม่ไกล นอกจากหาดทรายงดงามหลายๆ ที่ เกาะสมุยยังมีน้ำตกหลายๆ ที่ (รูป) ไร่มะพร้าวมากๆ หินตาและหินยาย (รูป) สวนซะฟารี (safari) พระใหญ่ (รูป) ฯลฯ ทิศตะวันตกของเกาะสมุยมีอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะอ่างทอง และทิศเหนือของเกาะสมุยมีเกาะพะงัน ซึ่งเป็นที่นิยมของนักท่องเที่ยวต่างชาติมากๆ

สยาม

ชื่อเดิมของประเทศไทยซึ่งเหลือเป็นชื่อของประเทศอย่างเป็นทางการจนกระทั่ง พ.ศ. ๒๔๘๒ ถ้อยคำมีกำเนิดมาจากภาษาสันสกฤตฉยามะที่สามารถแปลได้ 'มืด' หรือ 'ดำ' เป็นชื่อซึ่งคนเขมรตั้งให้คนไทยมีมูลผิวดำ

สยามเทวาธิราช

ชื่อเทพดาผู้คุ้มครองรักษาประเทศไทย

สยามโซไซตี้ี (Siam Society)

ชื่อภาษาอังกฤษของวงสมาคมซึ่งมีจุดประสงค์สงวนวัฒนธรรมไทยที่สืบเนื่องกันมา มีห้องสมุดที่มีหนังสือไว้ให้ค้น (ไม่ใช่ให้ยืม) และพิพิธภัณฑสถานเกี่ยวกับวิชาชาติพันธุ์วิทยาที่แสดงศิลปะของชาวบ้านไทย นอกจากนั้นยังพิมพ์ออกจำหน่ายหนังสือรายคาบ สยามโซไซตี้อยู่ที่ซอยอโศกบริเวณถนนสุขุมวิท กรุงเทพฯ บางทีสะกดสยามโซไซเอตตี้หรือสยามโซะไซเอะที

สรง

ราชาศัพท์ของการอาบน้ำหรือการรดน้ำ มักใช้โดยพระ เช่น สรงน้ำพระ

สรงน้ำพระ

รดน้ำหรือรดน้ำมนต์แก่พระพุทธรูป สรงน้ำพระเป็นพิธีทางศาสนาที่ทำเพื่อแสดงความเคารพ มักจะทำในระหว่างชั่วงานสงกรานต์ประจำปี นอกจากนั้นคำว่า สรง เป็นคำราชาศัพท์ ซึ่งแปลว่า การอาบน้ำ การรดน้ำ อาบน้ำ ฯลฯ

สรณตรัย

ดูไตรสรณ

สระ

๑. ภาษาไทย-กัมพูชา (สะ) แอ่งน้ำ บ่อน้ำที่ขุดลงในพื้นดิน มักจะพบที่ปราสาทโบราณสถานของเขมร

๒. ภาษาไทย (สะ-หระ) เครื่องหมายที่ใช้แทนเสียงแท้ (คำเติมเสียง) เป็นที่อาศัยของพยัญชนะ

สระแก้ว

ชื่อจังหวัดที่ภาคตะวันออก (แผนที่) อำเภอเมืองห่างจากกรุงเทพฯ ๒๓๗ กิโลเมตร จังหวัดสระแก้วติดต่อกับประเทศกัมพูชา และเหมือนปราจีนบุรี มีโบราณสถานจากสมัยทวารวดีและสมัยเขมรมากมาย แต่ส่วนใหญ่ไม่น่าทึ่งสำหรับนักท่องเที่ยวที่ผ่านจังหวัดโดยบังเอิญ เพราะส่วนใหญ่เป็นสถานที่ปรักหักพังที่ยังไม่ได้ปฏิสังขรณ์ โบราณสถานบางทีเป็นแต่เศษท่อนศิลาแดง อำเภออรัญญประเทศเป็นอำเภอเขตแดน และจึงเป็นทางเข้าทางออกสำคัญสำหรับพ่อค้ากัมพูชา จังหวัดสระแก้วมี ๗ อำเภอและ ๒ กิ่งอำเภอ

สระบุรี

ชื่อจังหวัดที่ภาคกลาง อำเภอเมืองห่างจากกรุงเทพฯ ๑๑๐ กิโลเมตร  (แผนที่) ไปทางภาคเหนือ มีพลเมืองประมาณ ๖๔,๐๐๐ คน มีชื่อเสียงในเรื่องวัดถ้ำกระบอก ซึ่งเป็นที่นิยมรักษาพวกติดยาเสพติด ชนิดเฮโรอินและฝิ่น แต่เป็นวัดชื่อเสียงที่เถียงได้ หลักวิธีการบำบัดรักษา คือ การใช้สมุนไพรต่างๆ ข้อกำหนดการกิน การนอน การออกกำลัง อย่างเคร่งครัด พร้อมกับการสั่งสอนและการศึกษาพระธรรม ฯลฯ นอกจากนั้นยังมีวัดสำคัญ คือ วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร (รูป) ที่วัดมีมณฑปเล็กที่ประดับด้วยงดงาม เป็นที่ตั้งของพระพุทธบาท ซึ่งพบสมัยรัชกาลสมเด็จพระทรงธรรม (พ.ศ. ๒๑๕๓ จนกระทั่ง พ.ศ. ๒๑๗๑) และแสดงลักขณะ ๑๐๘ รูปมงคลของพระพุทธหรือผู้ที่บรรลุเป็นโพธิญาณทุกๆ องค์ จังหวัดสระบุรีมี ๑๓ อำเภอ

สรัสวดี (सरस्वत)

๑. ชื่อภาษาสันสกฤตเทพธิดาฮินดู ในศาสนาฮินดูเป็นเทพธิดาแห่งศิลปะและความรู้ และชายาของพระพรหม (รูป) แต่ในพระพุทธศาสนาลัทธิมหายานพระนางสรัสวดีเป็นเทพธิดาแห่งการศึกษา ดนตรีและกวีนิพนธ์ และเป็นชายาของพระมันจุศริ ยานประจำคือมายุระ แต่ก่อนเป็นเทพธิดาที่แทนแม่น้ำสรัสวดี ภาษาไทยเรียกสุรัสวดิ และสุรัสวดิเทวี

๒. ภาษาสันสกฤต ชื่อแม่น้ำในประเทศอินเดียโบราณ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสัปตะสินดาวะ เทพธิดาฮินดูสรัสวดี เคยเป็นเทพธิดาแทนแม่น้ำสรัสวดี แต่เมื่อแม่น้ำมาเป็นแห้งแล้ว ตามจารึกในมหาภารต เทพธิดาเปลี่ยนลักษณะและได้นัยใหม่ ปัจจุบันแม่น้ำสรัสวดีได้แทนโดยแม่น้ำสารสิ (Sarsuti) แม่น้ำเล็กๆ ที่บรรจบกับแม่น้ำกากการ (Ghaggar)

สละ

ชื่อต้นปาล์มชนิดหนึ่ง สามารถขึ้นได้สูงถึง ๗ เมตร ผลรูปคล้ายระกำ แต่สละยาวกว่าและโป่งน้อยกว่าลูกระกำ ชื่อวิทยาศาสตร์ซาละคะ (zalacca หรือ salacca) ที่ประเทศอินโดนีเซียและประเทศมาเลเซียผลไม้ระกำและสละได้เรียกสลัคเป็นชื่อทั้งสองชนิด ออกผลเป็นกอที่ยอดลำต้น ออกผลตลอดปี ผลไม้สามารถกินได้ เป็นอาหารบำรุงกำลัง รสเปรี้ยวๆ หวานๆ ผิวเหมือนผิวหนังงู ภายในสีเหมือนเนย (รูป)

สลึง

๑. ชื่อมาตราเงิน ๑ ใน ๔ ของบาท คือ ๒๕ สตางค์ ดูต่อตำลึง

๒. ชื่อหน่วยวัดน้ำหนัก ซึ่งใช้โดยคนขายเครื่องเพชรพลอยและคนปรุงยา เท่ากับ ๑ ใน ๔ ของบาท คือว่า ๓.๗๕ กรัม ดูต่อตำลึง

สวนลุมพินี

ชื่อสวนสาธารณะที่ใหญ่ที่สุดของกรุงเทพฯ ตั้งชื่อตามสวนลุมบินีที่กบิลพัสดุของประเทศเนปาล ซึ่งเป็นเมืองประสูติของพระสิทธารถ สวนลุมพินีคือแห่งที่โปรดปรานของนักกีฬาซึ่งมาออกกำลังกาย เมื่อก่อนโดยเฉพาะอย่างยิ่งจะเห็นคนเล่นไทเก๊ก (รูป) และบัจจุบันมักจะเห็นคนเล่นแอโระบิกซ์ (รูป) นอกจากนั้นยังสามารถพบคนเล่นนานากีฬาอื่นๆ ได้แก่ การวิ่งเหยาะๆ การรำดาบและการต่อสู้กันด้วยดาบ โยกะ ฯลฯ สวนลุมพินียังมีบ่อขนาดใหญ่ ซึ่งเป็นแห่งที่สามารถพบเห็นเต่าและเหี้ยลายดอกได้ (รูป) และสามารถเล่นเรือจักรยาน หน้าประตูทางเข้าสำคัญของสวนมีพระบรมราชานุสาวรีย์พระรามที่ ๖ ซึ่งทรงเป็นผู้บริจาคสวนลุมพินีแก่กรุงเทพๆ เพื่อประชาชน

สวรรค์

เมืองฟ้า โลกหรือที่อยู่ของเทวดา แหล่งที่ให้ความรื่นรมย์สุขกายสบายใจ มีชื่อเป็นๆ สวรรค์พราหมณ์มี ๑๖ ชั้นซึ่งไม่มีความรู้สึกในทางความสำเหนียกและมีความเป็นอยู่เหนื่อสวรรค์ ๖ ชั้นต่ำในเทพนิยายของพุทธศาสนา อีกเรียกสวรรค

สวรรคต

ราชาศัพท์ สำหรับ 'ตาย' อีกเรียกสิ้นพระชนม์

สวรรคโลก

๑. ชื่ออำเภอและเมืองโบราณที่ภาคเหนือ มีชื่อเสียงในเรื่องเครื่องถ้วยชาม ในระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๙ และพุทธศตวรรษที่ ๒๑ ชื่อเดิมศรีสัชนาลัย ปัจจุบันนี้เป็นส่วนหนึ่งของอุทยานแห่งประวัติศาสตร์ โบราณสถานที่มีอาคารสลักหักพังเก่าแก่และเตาเผาอิฐเผาปูนมากกว่า ๒๐๐ ที่ของสมัยโบราณ (รูป)

๒. ชื่อแบบเครื่องใช้ที่ทำด้วยดินเผาและเครื่องกระเบื้อง เช่น ถ้วย ชาม จาน ฯลฯ ที่มาจากเมืองสวรรคโลกที่ภาคเหนือ เครื่องถ้วยชามของสวรรคโลก ที่ทำด้วยในระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๙ และพุทธศตวรรษที่ ๒๑ ได้ส่งขายนอกประเทศ ตลอดทั้งมวลทวีปเอเชีย ที่ประเทศจีนได้เรียกสังคโล ซึ่งเป็นการออกเสียงผิดของชื่อสวรรคโลก ลักษณะพิเศษของเครื่องดินเผาชนิดนี้คือ การเขียนภาพบนรูปปั้นซึ่งประดุจรอยสักบนผิวหนัง (รูป)

สวัสติกะ (स्वस्तिक)

ภาษาสันสกฤต 'ความเป็นดี' เป็นเครื่องหมายกากบาทที่ตรงส่วนปลายทำมุมฉาก โดยมีทั้งลักษณะที่ทิศทางด้านซ้าย หรือด้านขวา เป็นเครื่องหมายลายประแจจีนเวียนขวา สันนิษฐานกันว่าเป็นรูปดวงอาทิตย์ โคจรเวียนขวา มีการใช้เป็นสัญลักษณ์ในศาสนาฮินดู และพุทธศาสนา โดยเป็นเครื่องหมายในยุคอโศกมหาราช เริ่มใช้ประมาณ พ.ศ. ๓๐๐ เศษ กำเนิดของเครื่องหมายนี้ คือ จุดเริ่มของภาพธรรมจักร ในพุทธศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในนิกายมหายาน มักจะปรากฏที่หน้าอกหรือฝ่าเท้า และบางครั้งในกระแบะมือของพระพุทธรูปบางองค์ ถ้าส่วนปลายของสวัสติกะในศาสนาฮินดูมีทั้งลักษณะที่ทิศทางด้านขวา หมายถึง วิวัฒนาการแห่งจักรวาล แต่ถ้าส่วนปลายของสวัสติกะมีทั้งลักษณะที่ทิศทางด้านซ้าย หมายถึง การพัวพันแห่งจักรวาลและพิจารณาเป็นสิ่งชั่วร้าย นอกจากนั้นยังเป็นสัญลักษณ์แห่งทิศทั้งสี่ และสัญลักษณ์แห่งดวงอาทิตย์ ซึ่งจึงมีความหมายเป็นเสถียรภาพและการเป็นตัวแทนเทพเจ้าแห่งพระอาทิตย์สุริยะเช่นกัน ชาวฮินดูทั้งหมดจึงพิจารณาสวัสติกะเป็นเครื่องหมายที่มีฤกษ์ดี และมักจะแสดงเป็นเครื่องหมายซึ่งใช้ตกแต่งหรือประดับประดาเพื่อขนส่งโชคดี (รูป) คำว่า สวัสติกะ ปรากฏขึ้นครั้งแรกที่มหากาพย์รามเกียรติ์และมหาภารต ในภาษาจีนกลางเรียก วั่น ซึ่งหมายถึง 'ทั้งหมด' หรือ 'นิรันดร์'

สองแถว

รถกระบะหรือรถบรรทุกขนาดเล็ก ซึ่งข้างหลังตั้งม้านั่ง 'สองแถว' มักจะคลุมด้วยหลังคา โดยปกติรถสองแถวใช้เหมือนรถเมล์ประจำทางสำหรับรับส่งคนโดยสารเพื่อค่าโดยสารที่กำหนดแล้ว แต่มักสามารถจ้างส่วนตัวได้เหมือนรถแท็กซี่ปกติ ที่คิดค่าโดยสารโดยถือระยะทางและการเวลา มีหลายชนิดหลายขนาด เป็นยานพาหนะสามัญที่สามารถพบได้มากกว่าที่ต่างจังหวัด ที่สถานีปลายทางรถสองแถวมักจะคอยสำหรับผู้มาว่าจ้างหรือผู้โดยสารพอต้องการก่อนจะเริ่มเดินทางใหม่ เมื่อไม่มีที่นั่งแล้ว รถสองแถวจะบรรจุจนเต็มโดยมีผู้โดยสารยืนที่ข้างหลังหรือนั่งบนหลังคา

สัก

ในสืบเนื่องกันมาของไทยรอยสักมักจะมีมุ่งหมายป้องกัน และอาจจะมีนัยในทางศาสนา (รูป) หรือในทางของผู้ที่นับถือลัทธิถือผี รอยสักนั้นสักด้วยมือเป็นพิธีการใช้เข็มสัก (รูป) บางทีสักโดยพระหรือหลวงพ่อที่ศักดิ์สิทธิ์ รอยสักที่สามารถเห็นได้บ่อยๆ คือ รูปเสือเผ่นที่สักบนหน้าอก คำเขียน 'แม่' และ 'พ่อ' สักที่ข้างบนแขนขวาและแขนซ้าย สัญลักษณ์ยันต์และภาษาลึกลับขอมของโบราณ (รูป) นอกจากนั้นก็ยังมีความเชื่อว่า รอยสักบางรอยจะป้องกันลูกกระสุนปืนเล็ก รอยสักอย่างนั้นเป็นที่นิยมของทหารและตำรวจที่ทำงานอยู่ที่จังหวัดภาวะยุ่งยาก รอยสักไทยรวมทั้ง 'คอยอด' รอยสักที่เป็นพระพุทธรูปสักบนหลัง ตามข้อกล่าวหาว่า รอยสักอภินิหารที่คุ้มครองให้คุณแคล้วคลาดปลอดภัยต้องสักวันพฤหัสบดี เพราะเป็นวันฤกษ์

สังข์ (शङ्ख)

ชื่อหอยทะเล เป็นของประจำตัวของเทพดาหลายองค์ (รูป) และเครื่องดนตรีที่พระวิษณุใช้เพื่อป่าวประกาศชัยชนะของพระองค์แก่พวกอสูร นอกจากนั้นยังเป็นเครื่องหมายแห่งเสียงลำดับต้น และใช้ในพุทธศาสนาสำหรับหลั่งน้ำพระพุทธมนต์หรือน้ำเทพมนต์ ภาษาสันสกฤตเรียกสังขะ

สังข์ทอง

พระเอกในเรืองไทย ที่มีชื่อเดียวกัน ว่า สังข์ทอง เป็นยักษ์มีกายสีทอง สมรสกับนางรจนา ธิดาของท้าวสามลใน บางทีเรียกพระสังข์ ดูต่อกุมารทอง

สังฆ (संघ)

หมู่ภิกษุซึ่งตามศีล หรือวินัยของพุทธศาสนา เป็นส่วนหนึ่งของไตรรัตน์ พร้อมกับพระพุทธเจ้า และพระธรรม

สังฆวาสะ (संघवस)

ภาษาสันสกฤต ที่อยู่ของพวกพระสงฆ์ในวัด กุฎิ

สังฆาฎิ

ผ้าคลุมกันหนาวที่พระใช้พาดบ่าเวลาทำสังฆกรรม ผ้าสีแสด พระสงฆ์จะพับไว้เป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้าและสวมบนไหล่ด้านซ้าย

สังคโลก

ชื่อจีนของสวรรคโลก

สังคายนา

การประชุมของสังฆเพื่อชำระพระไตรปิฎก ให้เป็นแบบเดียวกัน อีกเรียกสังคายนาย

สังคายนาย

ดูสังคายนา

สังสารวัฏ

ความเวียนว่ายตายเกิด คือ การผ่านออกจากร่างเดิมของวิญญาณไปสู่ที่อื่น ซึ่งสาเหตุโดยวัฎสงสาร (เกิด แก่ เจ็บ ตาย) และการเกิดใหม่ ซึ่งติดกันกับความทนทาน ผู้นับถือศาสนาฮินดูและผู้นับถือพุทธศาสนาพยายามแตกแยกจากการเวียนเกิดเวียนตายนี้โดยทนหรือต่อสู้ตัณหาและประสงค์ ภาษาสันสกฤตเรียกว่า สัมสาระ

สัญจี (साँची)

ภาษาฮีนดิ ชื่อโบราณสถานของพระพุทธศาสนาที่สำคัญมาก ซึ่งในพุทธศตวรรษที่ ๓ พระเจ้าอโศกทรงให้สร้างสถูปที่อย่างยิ่งใหญ่ ราว ๑๐๐ ปีต่อไปสถูปได้ขยายมาเป็นสองเท่าขนาดเดิม

สัตภัณฑ์

ฉากบูชาหรือเชิงเทียนไม้ ซึ่งมีถ่อแหลมจำนวนเจ็ดคมเป็นแท่นปักเทียน และอ้างอิงภูเขาเจ็ดยอดที่ล้อมรอบภูพระสุเมรุ มักจะประดับหรูหรา เช่น รูปแกะสลักนาคเลื้อยเกี้ยวพันกัน ฯลฯ ใช้เป็นฉากเพื่อตั้งหน้าแท่นบูชา สัตภัณฑ์ได้ผลิตเพื่อทำบุญเป็นของถวายแก่วัด

สัตรุด

ชื่อตัวละครในเรื่องรามเกียรติ์ ฝาแฝดของพระลักษมณ์ เป็นกระบองของพระนารายณ์มาเกิด บางที่เรียกศัตรุฆ

สัตว์ประจำวัน

ระบอบบูชา ซึ่งทุกวันของสัปดาห์มีสัตว์ประจำวันมาแทน ตรงกับและเกียวข้องวันเกิด เป็นสัตว์จริงหรือสัตว์จากนิทานก็ได้ ได้แก่ ครุฑเป็นสัตว์แทนวันอาทิตย์ เสือเป็นสัตว์แทนวันจันทร์ สิงโตหรือม้าเป็นสัตว์แทนวันอังคาร ช้างเป็นสัตว์แทนวันพุธ กล่าวคือ ช้างมีงาแทนวันพุธกลางวัน และช้างไม่มีงาแทนวันพุธกลางคืน หนูเป็นสัตว์แทนวันพฤหัสบดี หนูตะเภาเป็นสัตว์แทนวันศุกร์ และงูเป็นสัตว์แทนวันเสาร์ สัตว์ที่ใช้ในระบอบบูชาอย่างนี้มาจากพาหนะประจำของเทพเจ้าเจ็ดองค์สำคัญ ซึ่งแต่ละองค์มีความสัมพันธ์กับดาวที่อยู่บนฟ้า และสามารถพบได้ในแผนดาวประจำวัน สัตว์ประจำวันอาจจะไม่เหมือนตามประเทศอื่นๆ ของเอเชียอาคเนย์ นอกจากนั้นสัตว์ประจำวันอาจจะยังผิดกันประจำท้องถิ่นด้วย ดูต่อพระประจำวันและสีประจำวัน

สันดอน

เนินดินหรือกรวดทรายซึ่งน้ำพัดเอามารวมกันที่ปากน้ำปรากฏนูนอยู่ใต้น้ำ โดยเฉพาะที่ปากน้ำแม่น้ำเจ้าพระยาที่จังหวัดสมุทรปราการ ที่นั้นมีหมู่เรือขุดลำใหญ่ซึ่งมีชื่อเหมาะเจาะเรียกว่า 'สันดอน' ซึ่งดูแลระยะลึกปากน้ำโดยขุดกรวดทรายออกตลอดไป จึงเปิดทางแก่การเดินเรือ (รูป)

สันสกฤต (संस्कृत)

ชื่อภาษาอินเดียโบราณ คำว่า สันสกฤต หมายถึง 'บริสุทธิ์' ที่มีกำเนิดจากภาษาแขกและฝรั่ง และมีกำเนิดจากแหล่งเดียวกับภาษาบาลี ใช้ในการเขียนพระคัมภีร์ของศาสนาฮินดู ในพุทธศาสนาเป็นภาษาที่ใช้ในลัทธิมหายาน ไม่เหมือนกับลัทธิเถรวาท ซึ่งใช้ภาษาบาลี

สับปะรด

ชื่อพรรณไม้ชนิดหนึ่ง ชื่อวิทยาศาสตร์อะนานัสค็อโมสุส (ananas comosus) สามารถเจริญได้ในดินแห้งที่ธรรมดาไม่สมบูรณ์ มักจะปลูกที่จังหวัด ชลบุรี จ. ระยอง จ. เชียงราย จ. ประจวบคีรีขันธ์ และ จ. ภูเก็ต ผลเกิดตอนบนกลางกาบ แทงใบขึ้นมาเหมือนเตย แต่ใบเป็นกาบหนาและยาว ริมใบบางชนิดอาจจะมีหนาม สามารถออกผลถึงสามครั้ง ภายหลังควรจะเปลี่ยนพรรณไม้กับหน่อใหม่ ที่วัดและเทวสถานโดยเฉพาะอย่างยิ่งที่วัดและศาลจีนของนิกายมหายาน มักจะพบสับปะรดหรือรูปสับปะรดเป็นเครื่องบูชา ใช้ถวายเพราะลวดลายเปลือกคล้ายผิวหนัง มังกร งูและนาค ซึ่งเป็นสัตว์ที่สักการะในพุทธศาสนา ภาษาอังกฤษเรียกไพนแอพเพอล์ (pineapple)

สัปตะสินดาวะ (सप्तसिन्धव)

ภาษาสันสกฤต 'แม่น้ำทั้งเจ็ด' อ้างอิงแม่น้ำหลวงทั้งเจ็ดสายสำคัญ ซึ่งได้กล่าวถึงในพระเวท ได้แก่ แม่น้ำคงคา (Ganges) จุมนะ (Jumna) สรัสวดี (Sarasvati) ซึ่งปัจจุบันได้แทนโดยแม่น้ำสารสิ (Sarsuti) แม่น้ำเล็กๆ ที่บรรจบกับแม่น้ำกากการ (Ghaggar) สาทเลจ (Satlej) ปารุชนี (Parushni) มารุดวรีดหา (Marudvridha) และอารจีเกีย (Arjikija) บางทีใช้คำสัปตะสินดาวะเพื่ออ้างถึงทะเลหลวงทั้งเจ็ดของโลก อีกเรียกสัปตะสินดุ ดูต่อปัญจนที

สัมสาระ (संसार)

ภาษาสันสกฤตของสังสารวัฏ

สะกอ

กลุ่มชาวเขากลุ่มย่อยของกะเหรี่ยงที่ประเทศไทย บางทีสะกดชากอ อ่านต่อ

สะเดาะเคราะห์

พิธีล้างเคราะห์ มักจะโดยรดน้ำมนต์บนศีรษะ

สะบ้า

ชื่อพรรณไม้เถาเนื้อแข็ง มีฝักขนาดใหญ่ ฝักรูปขอบขนาน แบน เมล็ดกลมแบนแข็ง เรียกลูกสะบ้า ชื่อตามวิทยาศาสตร์คือ เอนตาดาสปิราลิส (entada spiralis) ในวงศ์เลกุมิโนเส-มีโมสอยเด (leguminosae-mimosoideae) การขยายพันธุ์ เพาะเมล็ด เมล็ดกระจายโดยลอยบนกระแสน้ำ พรรณไม้เถาสะบ้าปลูกตามริมละหานและแม่น้ำในป่า พบตามป่าเบญจพรรณและป่าดิบทั่วไป เมื่อฝักเปิด เมล็ดจะตกในน้ำและล่องลอยไปยังทะเล ถ้ามาถึงที่ท้องทะเลแล้วเมล็ดก็ล่องลอยกับกระแสน้ำแห่งมหาสมุทร จนกระทั่งพัดเข้าฝั่งที่อื่น อาจหลายพันกิโลเมตรจากต้นกำเนิดเป็นได้  เมล็ดของต้นสะบ้าสามารถลอยน้ำได้เพราะมีหลุมอากาศอยู่ภายใน และเปลือกแข็งของเมล็ดช่วยรอดชีวิตในระหว่างการเดินทางระยะไกล ชาวดอยไทยจะขัดเมล็ดสะบ้าให้ขึ้นเงาและใช้ทำเครื่องประดับและพวงมาลา และเด็กๆ ใช้เมล็ดในการเล่นโยน (รูป) และใช้ฝักและลูกสะบ้าเป็นเครื่องดนตรี

สะพาน

ถาวรวัตถุที่ใช้ข้ามให้พ้น

สะพานวงแหวนใต้

ชื่อสะพานมหึมาแห่งหนึ่งที่กรุงเทพฯ สร้างขึ้นเป็นส่วนหนึ่งของโครงการถนนวงแหวนอุตสาหกรรม เป็นสะพานยาวที่สุดในประเทศไทย และจะเป็นสะพานแห่งแรกจากปากอ่าวไทย สะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาสองแห่ง เพราะอยู่ที่ช่วงของสายแม่น้ำที่ไหลคดเคี้ยว มีลักษณะเป็นวงกลม จึงสะพานจะข้ามเจ้าพระยาสองช่วง ในระหว่างสะพานสองช่วงมีวงชุมทางซับซ้อน สะพานช่วงแรกยาว ๗๐๒ เมตร มีหอสูงสองฝั่งของแม่น้ำที่มีความสูงประมาณ ๑๗๒ เมตร สะพานช่วงที่สองยาว ๕๘๒ เมตร และมีหอสูงสองฝั่งของแม่น้ำที่มีความสูงประมาณ ๑๖๒ เมตร มีความสูงสุดที่จุดกึ่งกลางสะพานประมาณ ๕๒ เมตร จากระดับน้ำทะเลสูงสุด ยอมให้การเดินเรือผ่านไปข้างใต้สะพาน นอกจากนั้นยังมีสะพานเข้ารวมระยะทาง ๓.๕ กิโลเมตร และที่จุดในระหว่างสะพานสองช่วงที่ทางสองสายมาบรรจบกันมีทางลาด รวมระยะทาง ๒.๒ กิโลเมตร ซึ่งเชื่อมต่อกับถนนสายสุขสวัสดิ์

สาก

ชื่อเครื่องมือสำหรับตำหรือโขลก เป็นคู่กับครก (รูป)

สาเก

ชื่อพรรณไม้ต้นชนิดหนึ่ง ชื่อวิทยาศาสตร์อาร์โตการ์ปัสอัลติลิส์ (artocarpus altilis) ในวงศ์โมราแซ (moraceae) ใบใหญ่เป็นแฉกๆ ผลเป็นอาหาร  เกี่ยวเนื่องกับขนุน และรู้จักกันด้วยในชื่อขนุนสำปะลอ ผลสามารถมีน้ำหนักได้ถึง ๒ กิโลกรัม และมีเปลือกหนาสีเขี่ยว ซึ่งเปลี่ยนเป็นสีเหลืองเมือกำลังจะสุก มักจะเก็บเมื่อยังไม่สุกและใช้เป็นผักในการปรุงอาหาร เช่น แกง กะหรี่ ฯลฯ หรือใช้ทอดในน้ำมัน และกินเป็นอาหารว่าง

สาคู

๑. ชื่อสารแข็งเหมือนแป้ง เป็นเมล็ดสีขาวที่ทำจากรากมันสำปะหลัง ภาษาอังกฤษเรียกแทพิโอคะ (tapioca)

๒. ชื่อต้นปาล์มชนิดหนึ่ง คล้ายมะพร้าว สกุลเมโตรคสีลอน (metroxylon) ภาษาอังกฤษเรียกเซโกปาล์ม (sago palm)

สาดุ (साधु)

ภาษาสันสกฤต ผู้ที่สละทุกสิ่งของโลกและตามชีวิตอย่างศาสนา

สาโท

ชื่อน้ำขาว เป็นสุราที่ยังไม่ได้กลั่น ทำด้วยใช้ข้าวเหนียว เชื้อยีสต์ เชื้อหมักที่เรียกลูกแป้ง และน้ำ ทำให้ข้าวเหนียวสุก แล้วผสมกับลูกแป้ง เก็บไว้ ๓ วัน เพื่อจะให้แป้งที่อยู่ในข้าวจะถูกเปลี่ยนเป็นน้ำตาล จากนั้นเติมน้ำลงไปประมาณ ๒ เท่าของข้าว แล้วทิ้งไว้อีก ๕–๗ วัน เมื่อเสร็จสิ้นขั้นตอนนี้ กรองเอากากข้าวออก ก็จะได้สุราแช่ขุ่นขาวที่เรียกว่าน้ำขาวหรือสาโท บางทีผสมกับน้ำผลไม้ เป็นเหล้าแบบพื้นบ้าน ซึ่งมักจะผลิตที่อีสาน โดยทั่วไปมักจะขายในไหซอง ดูต่อเหล้าขาว

สาบ

คำภาษาอีสาน เครื่องมือที่ใช้วางดักจับปลาน้ำจืดที่บริเวณน้ำตื้น รูปร่างรีบ้าง มีลักษณะเป็นซองยาวถักด้วยซี่หวาย ข้างบนเปิดเพื่อให้ดูภายใน สามารถมองเห็นปลาที่ดักไว้ได้ มีงากันไม่ให้ปลาออกได้ ดูต่อลอบ ซ่อน ไซและซั้ง

สามก๊ก

ชื่อเรื่องราวโบราณของจีน ตามประวัติศาสตร์ ซึ่งเล่าถึง ขงเบ้งที่เป็นผู้แนะนำที่ปรึกษาสุขุมและนักยุทธศาสตร์ชำนาญ โจโฉที่เป็นจอมโกง กวนอูที่เป็นทหารกล้าหาญและจงรักภักดี และเล่าปี่ที่เป็นผู้ปกครองสุขุมและนิสัยซื่อสัตย์ ในภาษาอังกฤษเรียกธรีคีงดัมส์ (Three Kingdoms)

สามณะ

ภาษาสันสกฤต-บาลี 'ฤาษี' หรือ 'ดาบส'

สามเณร

ดูเณร

สามเณระ (श्रामणेर)

ภาษาสันสกฤต-บาลี ภิกขุ นักบวชชาย หรือดาบสที่ท่องเที่ยวไปขออาหารรับประทาน หรือผู้พเนจรในทางศาสนาและวินัยต่างๆ ในสมัยโบราณก่อนที่ประเทศอินเดีย ปัจจุบันอ้างถึงสามเณร

สามล

ชื่อกษัตริย์ในเรื่องสังข์ทอง มีบุตรีชื่อรจนา ซึ่งสมรสพระสังข์

สามล้อ

ชื่อรถลากหรือรถจักรยานสามล้อ หากมีเครื่องยนต์เรียกตุ๊กตุ๊ก (รูป) ตามเสียงเครื่องยนต์ ถ้าเป็นที่ขับเคลื่อนด้วยพลังของมนุษย์ ใช้เท้าถีบอาจจะเรียกรถสามล้อถีบ (รูป)

สามเวช (सामवेद)

ภาษาสันสกฤต หนึ่งในบรรดาสี่เวชในคัมภีร์ของพราหมณ์ บางทีสะกดว่า สามเวท

สามเหลี่ยมทองคำ

ชื่อพื้นที่ที่ บ. สบรวก อ. เชียงแสน ในส่วนของประเทศไทย เป็นรอยต่อระหว่าง ๓ ประเทศ ได้แก่ ประเทศไทย ประเทศลาว และประเทศพม่า มีลักษณะเป็นพื้นที่สามเหลี่ยมบรรจบกัน โดยมีแม่น้ำโขงตัดผ่านชายแดนประเทศไทยและประเทศลาว และโดยแม่น้ำสายเล็กๆ ซึ่งเป็นเส้นกั้นพรมแดนระหว่างประเทศไทยกับประเทศพม่า นอกจากเป็นชื่อของดินแดนแห่งนี้ บริเวณยังมีชื่อเสียงในเรื่องการปลูกฝิ่นและการค้าฝิ่นด้วย บ. สบรวกอยู่ที่ฝั่งแม่น้ำโขง และสถานที่ที่น่าสนใจประกอบด้วยวัดพระธาตุดอยภูเข้า ซึ่งเป็นวัดบนยอดเนินที่ขึ้นได้ตามบันไดที่มีราวในร่างพญานาคหลายเศียร (รูป) และมีทิวทัศน์เป็นภาพที่มองมาจากข้างบน วัดก็ยังมีพระพุทธรูปหลวงพ่อสิงห์หนึ่งด้วย เป็นพระพุทธรูปสมัยโบราณที่ปกคลุมไปด้วยตะไคร่ (รูป) ใกล้บันไดวัดจะมีบ้านฝิ่น คือ พิพิธภัณฑสถานที่แสดงวัตถุที่เดยใช้ในการปลูกฝิ่น การค้าฝิ่น และการสูบฝิ่น ในอดีตบริเวณนี้มีมีชื่อเสียงในเรื่องการศึกชิงดีเพื่อเป็นหัวหน้าในพาณิชการฝิ่น ในการศึกชิงดีนี้มีหลายคนหลายกลุ่มที่ต่อสู้กัน ประกอบด้วยกลุ่มกองทัพสหรัฐฉานจากประเทศพม่า ใน พ.ศ. ๒๕๑๐ มีการต่อสู้กันระหว่างกองทัพราชาฝิ่นขุนส่าและกองทัพคณะก๊กมินตั๋ง (Kuomintang) ซึ่งได้รับอนุญาตจากรัฐบาลไทยเพื่อยับยั้งการค้ายาเสพติดที่ผิดกฎหมายในบริเวณสามเหลี่ยมทองคำ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๘ สร้างอนุสาวรีย์ (รูป) และพระพุทธรูปองค์ใหญ่ (รูป) ที่ฝั่งแม่น้ำโขง บ. สบรวก เพื่ออนุสรณ์และฉลองรอบที่ ๖ (๗๒ พรรษา) ของพระราชินีสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์กิติยากร ภาษาอังกฤษเรียกโกลเด็นทไรแอ็งเกิล์ (Golden Triangle)

สายสิญจน์

เส้นด้ายสีขาวยาวๆ ที่ใช้ในพิธีการต่างๆ เป็นเครื่องหมายของพระสูตร (คำสอนหรือพระธรรมในพระสุตตันตปิฎก) พระภิกษุถือเวลาสวดมนต์ หรือที่เอามาวงรอบบ้านเรือน (รูป) หรือวงรอบหมู่บ้านทั้งหมด เพื่อให้เป็นมงคล ในพิธีสืบชะตาสายสิญจน์ออกจากพระประธานและทอดข้ามภายในของโบสถ์เป็นร่างแห (รูป) ในพิธีการอื่นๆ มักจะสูตรสายสิญจน์ หมายถึง ผูกสายสิญจน์ล้อมข้อมือ (รูป) เพื่อให้เป็นเครื่องราง นอกจากนั้นยังใช้ในพิธีงานศพ (รูป) และพิธีสมรส ดูต่อมงคลสูตร

สารท

ชื่อเทศกาลทำบุญสิ้นเดือนสิบ ที่เกี่ยวกับหรือเกิดในฤดูศรทะ เป็นฤดูในระหว่างฤดูฝนกับฤดูหนาว คือ ฤดูใบไม้ร่วง เช่น สารทขนมโก๋ เมื่อจะรับประทานขนมหวานจีนที่ทำด้วยแป้งข้าวเจ้า แต่ในทางที่เป็นที่นิยมของประชาชนคำว่า ศารท มักจะใช้สำหรับเทศกาลประจำปีต่างๆ บางทีสะกดศารท ดูต่อกระยาสารท

สารนาถ

ชื่อแห่งที่เมืองพาราณศรี (Varanasi) ที่ภาคเหนือของประเทศอินเดีย ซึ่งพระพุทธเจ้าแสดงธรรมครังแรกแก่ปัญจวัคคีย์ หลังบรรลุเป็นพระบรมโพธิญาณแล้ว เป็นปฐมเทศนาที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ดูต่อธรรมจักร

สาริพุทธา (शारिपुत्र)

ภาษาบาลี-ไทย ศิษย์สำคัญองค์หนึ่งของพระพุทธเจ้า มักจะแสดงเป็นคู่กับพระโมคคัลลานะ (รูป) ในธรรมเนียมพม่าได้สลักไม้ทาด้วยเขิน และรูปพระองค์งามที่สุดจะมีตาเป็นแก้ว ที่ประเทศไทยแสดงท่ายืนประนมมือหน้าพระพุทธรูป ภาษาสันสกฤตเรียกสาริพุทธรา (สะกดข้างบนนี้)

สาริพุทธรา

ภาษาสันสกฤตของสาริพุทธา

สารีริกธาติ

พระอัฐิธาตุของพระพุทธเจ้า ดูต่อพระมหาธาตุ

สาวัตถี (Savatthi)

ชื่อเมืองที่ประเทศอินเดีย เป็นศูนย์กลางการเผยแผ่พระพุทธศาสนาครั้งพุทธกาล เป็นที่ที่พระพุทธเจ้าประทับจำพรรษามากที่สุด รวมถึง ๒๕ พรรษา บางทีเรียกศราวัสตี (Sravasti)

สาหูน์ (Sa Huynh)

ชื่ออายรธรรมสมัยโบราณก่อน ซึ่งมีความเป็นอยู่ประมาณ ๔,๐๐๐ ปีที่แล้ว ในบริเวณประเทศเวียดนาม หรือญวนของปัจจุบัน เห็นว่า เป็นอายรธรรมมาก่อนวัฒนธรรมจาม บางทีสะกดว่า ซาหุ่ยง์

สำปั้น

ภาษาจีน-ไทย เดิมอ้างอิงเรือต่อชนิดใหญ่ที่ใช้ทำเรือจ้าง หัวงอนเล็กน้อย ท้ายงอนสูงกว่าหัวมาก คนจีนเรียกว่า ซำปั้ง แต่ปัจจุบันบางคนใช้ชื่อนี้เพื่อเรือแจว ซึ่งที่จริงเป็นเรือพายขนาดเล็ก

สำพถ

ภาษาเขมร ชื่อผ้านุ่งที่เย็บเป็นถุงแบบโสร่ง ซึ่งได้สวมโดยเทพเจ้าชายในศิลปะแบบขอม

สำเพ็ง

ดูเยาวราช

สิงโต

ชื่อสัตว์ป่าที่ดุร้าย เป็นสัตว์พวกเสือ ตัวผู้มีขนสร้อยคอ มีกำลังและดุร้ายมาก ในนิทานมักจะเรียกสิงห์

สิงห์

สิงห์เป็นสิงโตในตำนาน ในศาสนาฮินดูสิงห์ได้นับถือเป็นยานประจำของนางลักษมี (รูป) และของพระมันจุศริ ในพุทธศาสนาสิงห์เป็นผู้คุ้มครองพระธรรม จึงมักพบได้หน้าวัดที่ภาคเหนือและที่พม่า ปกปักรักษาประตูวัดเป็นนัย โดยปกติได้ตั้งเป็นคู่ ภาษาไทยอีกเรียกสิงหา

สิงหบัญชร

หน้าต่างปราสาทของพระเจ้าแผ่นดิน ซึ่งในอดีตใช้รับแขกต่างประเทศ

สิงห์บุรี

ชื่อจังหวัดที่ส่วนเหนือของภาคกลาง (แผนที่) อำเภอเมืองห่างจากกรุงเทพฯ ๑๔๒ กิโลเมตร มีชื่อเสียงในเรื่องค่ายบางระจัน ซึ่งอยู่อำเภอค่ายบางระจัน เป็นอนุสรณ์แห่งชาวบ้านบางระจันที่ร่วมพลังกันต่อสู้กับกองทัพพม่า อยู่นานถึงห้าเดือนจนพ่ายแพ้แก่ข้าศึก (รูป) จังหวัดนี้มี ๖ อำเภอ

สิงหา

ภาษาบาลีของ 'สิงห์' คำว่า สิงหา มาจากคำภาษาสันสกฤตสิมหา ที่ประเทศพม่าเรียกชินทะหรือชินเท

สิทธัตถะ

ชื่อภาษาบาลีของพระสิทธารถ

สิทธารถ

พระนามของพระพุทธเจ้า 'ผู้ที่สำเร็จความมุ่งหมายแล้ว' ภาษาบาลีเรียกสิทธัตถะ และภาษาสันสกฤตเรียกสิทธาร์ถะ

สิทธาร์ถะ (सिद्धार्थ)

ชื่อภาษาสันสกฤตของพระสิทธารถ

สิ้นพระชนม์

ราชาศัพท์ หมายถึง 'ตาย' มักจะเห็นเป็นคำจารึกที่พระบรมราชานุสาวรีย์กษัตริย์ไทย อีกด้วยถ้อยคำประสูติ คำราชาศัพท์ ซึ่งหมายถึง 'เกิด' อีกเรียกสวรรคต

สิบสองพันนา (ສິບສວງພັນນາ)

ภาษาลาว-ไทย ชื่อแคว้นของมณฑลยูนนานในจีนภาคใต้ซึ่งภาษาจีนรู้จักในชื่อซีชวงบันนาและแปลได้ 'หมื่นสองพันนา' ฝ่ายเหนือติดเส้นเขตแดนน่านเจ้า (Nan Chao) และพุทธศตวรรษที่ ๒๗ แคว้นนี้อยู่ในอิทธิพลของมหาอำนาจชาวไทซึ่งได้เอกราชแล้ง ต่อมาอีกที่พุทธศตวรรษที่ ๒๒ แคว้นสิบสองพันนาปกครองโดยอาณาจักรชาวไทลื้อ เปรียบล้านนา บางทีสะกดสิบสองปันนา อ่านต่อ

สิม

ภาษาลาว อาคารของวัดที่ประเทศลาว ซึ่งนักบวชบรรพชาและพระสงฆ์ประชุมกันทำสังฆกรรมต่างๆ เป็นที่ประดิษฐานของพระประธาน อย่างเดียวกันกับโบสถ์ที่ประเทศไทย

สิมหอาสนะ (सिंहासन)

ภาษาสันสกฤตของ 'สิมหาบัลลังก์' หรือ 'สิงห์บัลลังก์' ชื่ออาสน์ในศิลปะ

สิมหา (सिंह)

ภาษาสันสกฤตของสิงห์

สิมหาหานุ (सिंहहनु)

ภาษาสันสกฤต 'ขากรรไกรสิงห์ข้างหนึ่ง' ชื่อปู่ของพระสิทธารถ ซึ่งเป็นเจ้าของคันธนู (ศร) ที่พระสิทธารถใช้ในการต่อสู้กัน แสดงความชำนิชำนาญ เพื่อได้อนุญาตให้สมรสกับนางยโฉดาระ คันธนูนั้นเป็นอาวุธที่หนักมาก และในพิธียกศรผู้คนอื่นเกือบไม่สามารถยกได้

สิริกิติ์กิติยากร

ชื่อสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถพระราชสมภพ เป็นพระธิดาองค์ใหญ่ของหม่อมเจ้านักขัตรมงคลกับหม่อมหลวงบัวกิติยากร ประสูติเมื่อวันที่ ๑๒ สิงหาคม ๒๔๖๕ ทรงมาเป็นพระราชินีโดยสมรสกับพระบาทสมเด็จภูมิพลอดุลยเดชพระเจ้าอยู่หัวมหาราช เมื่อวันที่ ๒๘ เมษายน ๒๔๙๓ พระราชินีสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์กิติยากร ส่งเสริมคุณภาพชีวิต อาชีพ และความเป็นอยู่ของบุคคลผู้ยากไร้ และประชาชนในชนบทห่างไกล โดยก่อมูลนิธิและโครงการต่างๆ เช่น โครงการส่งเสริมส่งเสริมศิลปาชีพที่สืบเนื่องกันมา ฯลฯ นอกจากนั้นยังทรงสนับสนุนการสืบเนื่องมรดกไทยในทางวัฒนธรรม นอกจากนั้นพระองค์ยังทรงเป็นประธานแห่งองค์การหลายๆ ประการ ประกอบด้วยสภากาชาดไทย ทรงมีพระราชโอรส และพระราชธิดา ๔ พระองค์ คือว่า พระบุตรี ๓ องค์และพระโอรส สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชเจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณสยามมกุฎราชกุมาร พระองค์เดี่ยว พระนาม สิริกิติ์ มีความหมายว่า 'ผู้เป็นศรีแห่งกิติยากร'

สิรินธรเทพรัตนราชสุดา

ชื่อเจ้าฟ้าสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ กิตติวัฒนาดุลโสภาคย์ พระราชธิดาองค์ที่สองและพระราชบุตรธิดาองค์ที่สามของพระบาทสมเด็จพระภูมิพลอดุลยเดชเจ้าอยู่หัว และพระบรมราชินีสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์กิติยากร ประสูติเมื่อวันเสาร์ที่ ๒ เมษายน ๒๔๙๘ ณ พระที่หนั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต

สี

๑. เครื่องหมุนบดข้าวเปลือก ให้เป็นข้าวกล้องหรือข้าวสาร ดูต่อโรงสีข้าว

๒. อาบหรือชุบด้วยสี ย้อม

สีดา

ชื่อตัวละครในเรืองรามเกียรติ์ ซึ่งแปลว่า 'รอยไถ' เป็นมเหสีอของพระวิษณุ (พระนารายณ์) เป็นอวตารของพระลักษมีีที่ลงมาเกิดเพื่อเป็นคู่ครองของพระราม เป็นพระธิดาของทศกัณฐ์กับนางมณโฑ แต่เมื่อประสูติแล้วพิเภกได้ทำนายว่า นางเป็นกาลกิณีแก่พระบิดาและบ้านเมือง ทศกัณฐ์จึงสั่งให้นำนางใส่ผอบลอยน้ำไป พระฤาษีชนกพบเข้า จึงเก็บไปเลี้ยงเป็นลูก โดยฝังดินฝากแม่พระธรณีไว้ เวลาผ่านไปถึง ๑๖ ปี พระฤาษีชนกเบื่อหน่ายการบำเพ็ญพรต คิดกลับไปครองกรุงมิถิลาเช่นเดิม จึงลาเพศพรหมจรรย์ไปขุดนางขึ้นมา แล้วตั้งชื่อให้ว่า สีดา จากนั้นพานางเข้าเมืองมิถิลา จัดพิธียกศรคู่บ้านคู่เมืองเพื่อเสี่ยงทายหาคู่ครองให้นางสีดา พระรามยกศรได้ จึงได้อภิเษกสมรสกับนางสีดา นอกจากนี้นางสีดายังเป็นการรวบรวมของคุณความดีอย่างผู้หญิง ในเรืองรามายณะเรียกสีตา

สีดอ

ช้างตัวผู้ซึ่งมีงาโผล่ออกมาเล็กน้อย ต่างกับช้างตัวผู้ทั่วๆ ไป ดูต่อพังและพลาย

สีตา (सीता)

ชื่อภาษาสันสกฤตของสีดา

สีประจำวัน

ระบอบ ซึ่งทุกวันของสัปดาห์มีสีประจำวันมาแทน ตรงกับและเกียวข้องวันเกิด ได้แก่ สีแดงแทนวันอาทิตย์ สีเหลืองแทนวันจันทร์ สีชมพูแทนวันอังคาร สีเขียวแทนวันพุธ สีแสดแทนวันพฤหัสบดี สีฟ้าแทนวันศุกร์ และสีม่วงแทนวันเสาร์ ระบอบสีประจำวันนี้ใช้เพื่อวางพื้นธงประจำของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและธงประจำพระบรมวงศ์องค์อื่นๆ ดูต่อพระประจำวัน ดาวประจำวันและสัตว์ประจำวัน

สึนามิ (津波)

ภาษาญี่ปุ่น แปลตรงๆ ว่า 'คลื่นท่าเรือ' หมายถึง 'คลื่นยักษ์' คือ น้ำท่วมใหญ่ริมฝั่งทะเลเนื่องจากแผ่นดินไหวใต้น้ำ เมื่อวันที่ ๒๖ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๔๗ ฝั่งทะเลทิศตะวันตกของประเทศไทย ริมฝั่งทะเลติดต่อทะเลอันดามัน ถูกสึนามิเนื่องจากแผ่นดินไหวใต้น้ำ ใกล้ฝั่งทะเลเกาะสุมาตรา (Sumatra) ในประเทศอินโดนีเซีย เฉพาะที่ประเทศไทยที่เดียวสึนามินี้ทำให้ประชาชนตายประมาณ ๘,๐๐๐ ราย และทำให้บาดเจ็บมากกว่านี้อีก และทำให้เกิดความเสียหายเขื่องแก่โรงแรม บ้านและถนนของจังหวัดที่ภาคใต้หลายที่ ประเทศไทยถูกสึนามิอย่างแรงที่สุดในจังหวัดพังงา ซึ่งมีคนตายมากที่สุด โดยเฉพาะใน บ. หาดเขาหลัก แต่หมู่เกาะพีพีใกล้ฝั่งทะเล จ.กระบี และเกาะภูเก็ตด้วย ถูกสึนามิอย่างแรงมาก ในบรรดาหลายๆ คนที่เป็นเหยื่อคลื่นยักษ์มีคุณพุ่มเจนเซ่น โอรสพระองค์เดียวของทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญาสิริวัฒนาพรรณวดี แผ่ไปทั่วโลกสึนามินี้ฆ่าราว ๒๘๐,๐๐๐ คน ส่วนใหญ่ในแคว้นเอเซียใต้ นอกจากนั้นประมาณ ๕ ล้านคนไร้ที่อยู่อาศัย นอกจากประเทศไทยก็ยังมีประเทศอินโดนีเซีย เกาะลังกา และประเทศอินเดีย ซึ่งถูกสึนามิอย่างแรง แม้แต่ประเทศมาเลเซีย ประเทศพม่า และประเทศห่างไกลมาก เช่น ประเทศโซมาเลีย (Somalia) มีคนตายเป็นเหยื่อคลื่นยักษ์ ตั้งแต่นั้นมารัฐบาลทำงานนักเพื่อส่งเสริมให้ดีขึ้นการเตือนและสัญญาณบอกเหตุสึนามิ นอกจากทางหลีกหนีสึนามิ ยังสร้างขึ้นหอด้วยลำโพงหวอ ๖๒ ที่ตามริมฝั่งทะเลของ ๖ จังหวัด ซึ่งสามารถเตือนให้ระวังประชาชนได้ห่างไกลถึง ๒ กิโลเมตร การเตือนสึนามิจะออกมาจากศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติ ซึ่งเป็นศูนย์ที่แรกที่ตั้งในบริเวณหลังสึนามิที่เกิดขึ้น พ.ศ. ๒๕๔๗

สืบชะตา

ชื่อประเพณีของทางภาคเหนือด้วยพิธีกรรมลัทธิถือผี ที่วัดจะมีสายสิญจน์ออกจากพระประธาน และทอดข้ามภายในของโบสถ์เป็นร่างแห ซึ่งจะเกี่ยวข้องด้วยโดยด้ายขาวที่ได้ตั้งบนเศียรของพระและศีรษะของคนธรรมดาที่จะนั่งภายใต้สายสิญจน์ร่างแห จะมีฌามันซึ่งปฏิบัติพิธี และจะเชื้อเชิญพระสงฆ์ที่แสดงธรรม จะทำเพื่อให้อยู่อย่างมีความสุขและมีความหมายในทำนองที่เป็นการต่ออายุ ทำพิธีเป็นเมื่อไรก็ได้ และเจ้าที่รวบรวมงานสืบชะตาจะจ่ายฌามันสำหรับบริการ โดยปกติจะจ่ายเงินสด ในงานพิธีสืบชะตามักจะมีพิธีตั้งไม้ค้ำหรือไม้ง่ามติดกับต้นพระศรีมหาโพธิ์ (รูป)

สุกรีวะ (सुग्रीव)

ชื่อพญาวานร น้องชายของวาลี เป็นพันธมิตรของพระราม

สุกี้ยากี้ (すき焼き/スキヤキ)

ภาษาญี่ปุ่น-ไทย 'ย่างบนคันไถ' ชื่ออาหารชนิดหนึ่ง คล้ายน้ำซุป ประกอบด้วยวุ้นเส้น แต่เดิมมาจากญี่ปุ่น แต่ที่ประเทศไทยได้ริเริ่มเวอร์ชั่นเปลี่ยนแปลงของตัวเอง ที่ประกอบไปด้วยเนื้อวัวหั่นบางๆ ปลา ไก่ อาหารทะเลหรือเต้าหู้ ปรุงกับผัก บางทีจะมีเห็ด และเครื่องปรุงต่างๆ ต้มให้เดือดอย่างช้าๆ ในหม้อใหญ่ที่เรียกว่า นาเบะ ในอดีตสุกี้ยากี้ได้เตรียมบนสุกี้ คำว่าสุกี้แปล 'คันไถ' เพราะฉะนั้นได้ตั้งชื่อสุกี้ยากี้นี้ อีกเรียกสุกี้น้ำหรือสุกี้เป็นคำย่อ บางทีสะกดสุกียากี้หรือสุกียากี

สุขาวาติ

ภาษาสันสกฤต ชื่อสวรรค์ที่อยู่ในภาคตะวันตก ในพุทธศาสนาลัทธิมหายาน ซึ่งรักษาโดยพระอมิตาภ ที่เป็นหนึ่งในบรรดาห้าพระพุทธเจ้านอกเหนือธรรมชาติ ที่เรียกว่า พระพุทธเจ้าไดอานิ

สุโขทัย

ชื่อจังหวัดทางภาคเหนือ (แผนที่) ชื่อมาจากสองคำ คือ 'สุข' และ 'อุทัย' อันมีความหมายว่า 'รุ่งอรุณแห่งความสุข' อำเภอเมืองห่างจากกรุงเทพฯ ๔๒๗ กิโลเมตร มีพลเมืองประมาณ ๒๕,๐๐๐ คน ในอดีตเคยเป็นอาณาจักรซึ่งสร้างโดยพ่อขุนอินทราทิตย์ เจริญขึ้นในระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๘ และพุทธศตวรรษที่ ๑๙ ในปัจจุบันนี้ยังมีเมืองเก่าที่เหลืออยู่ เรียกว่า เมืองเก่า เป็นโบราณสถานมหัศจรรย์ของโลกที่มีตึกวังและวัดที่ปกปักรักษาและปฏิสังขรณ์อย่างดี พิจารณาเป็นแหล่งกำเนิดแห่งอารยธรรมไทย เพราะเป็นราชธานีแห่งแรกของไทย ที่พ่อขุนรามคำแหงมหาราชประดิษฐ์อักษรไทยที่สุโขทัย และวางรากฐานของพระพุทธศาสนา ซึ่งมาใช้เป็นศาสนาตำรับหลวงอย่างเป็นทางการ นอกจากนั้นสุโขทัยยังเป็นชื่อของแบบศิลปะจากยุคในระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๘ และพุทธศตวรรษที่ ๑๙ อย่างเป็นทางการตั้งแต่ พ.ศ. ๑๗๘๑ จนกระทั่ง พ.ศ. ๑๙๙๑ จังหวัดมี ๙ อำเภอและสถานที่ที่น่าสนใจประกอบด้วยโบราณสถานมากๆ

สุ่งฮองยื่อ (順風耳)

ภาษาจีน 'เทพหูทิพย์' ชื่อเทพในลัทธิเต๋า มีความเชื่อว่า เทพหูทิพย์และเทพตาทิพย์ (รูป) เคยมีชาติเป็นจอมทัพอย่างอำมหิตชื่อเขามิง และเขาชูช พี่น้องกันที่สมัยราชวงศ์ซาง นิสัยทรยศ ซึ่งหลังเสียชีวิตแล้วในการรบบนภูเขาดอกพีช เขาเหลือพักอยู่ตรงนั้นและสิงที่ สักวันเจ้าแม่เทียงโหว พระราชินีแห่งท้องฟ้าและเทพเจ้าแห่งทะเล ซึ่งรู้จักกันด้วยในชื่อมัทซู เดินผ่านที่นั่น และพี่น้องแข่งขันกันเพื่อได้ความเสน่หาของพระองค์ เพื่อกำจัดพวกเขาเทียงโหวจึงท้าทาย ถ้าพี่น้องคนหนึ่งคนใดชนะ พระองค์จะแต่งงานกับเขา แต่หากพระองค์ชนะ พวกเขาทั้งสองคนคงจะมาเป็นข้าทาสของพระองค์ตลอดไป เทียงโหวได้ชนะและปัจจุบันพี่น้องยังเป็นข้าทาสของพระองค์ พวกเขาต้องช่วยหาผู้ที่ต้องการความอนุเคราะห์ของเทียงโหว โดยมองและฟัง จึงได้ตั้งชื่อเทพหูทิพย์และเทพตาทิพย์ ในศิลปะสุ่งฮองยื่อมีสีน้ำตาลหรือสีแดง แสดงเสมอในท่ามือใกล้หู สามารถพบได้บอยที่วัดเทียงโหว ตั้งข้างซ้ายของโต๊ะฝากของถวาย โดยมากจะแสดงพร้อมกันกับพี่โชยหลีงั่ง ซึ่งตั้งข้างขวาของโต๊ะฝากของถวาย มีสีเขียว และแสดงเสมอในท่ามือกะบังตาจากพระอาทิตย์ แต่ว่า วิธีการตั้งและสีอาจสามารถจะแสดงตรงกันข้ามกันได้ ท่าของมือจึงเป็นเงื่อนไขสุดท้ายและแน่ๆ เพื่อได้รู้จัก

สุชาดะ (सुजात)

ภาษาสันสกฤต ชื่อผู้หญิงจงรักภักดี ซึ่งถวายอาหารมื้อหนึ่งแก่พระสิทธาร์ถะ (พระสิทธารถ) ซึ่งโดยรับอาหารจึงเลิกกับศีลอด

สุดสาคร

ชื่อตัวในเรื่องพระอภัยมณี ที่ประพันธ์โดยสุนทรภู่ พาหนะคือม้านิลมังกร (รูป)

สุดานะ

ชื่อภาษาบาลีของพระสุธน

สุทโธทนะ (सुद्धोदन)

ภาษาบาลี-ไทย ชื่อพระราชบิดาของพระสิทธารถ ทรงเป็นกษัตริย์ผู้ครองอาณาจักรของศากยะ ซึ่งเรียกกาปิลาวาสตุ และอยู่ในประเทศเนปาลของปัจจุบัน ชื่อเต็มสุทโธทนะโคตมะ บางทีสะกดสุโดดานะ

สุธน

ดูพระสุธน

สุนทรภู่

ชื่อที่เรียกกันทั่วไปของพระสุนทรโวหารและที่ชื่อเดิมว่าภู่ จึงเรียกกันว่า สุนทรภู่ เป็นกวีไทยที่มีชื่อเสียง มีชีวิตระหว่าง พ.ศ. ๒๓๒๙-๒๓๙๘ เดิมมีความสมมุติว่า สุนทรภู่เกิดที่เมืองแกลงในเขตจังหวัดระยอง แต่ปัจจุบันมีความเชื่อที่จริงเขาเกิดที่ธนบุรี เขาเป็นกวีผู้หนึ่งที่รัชกาลที่ ๒ ทรงโปรดมาก และทรงให้ช่วยแก้ไขกลอนที่เป็นบทละครเรื่องรามเกียรติ์ มีผลงานที่มีชื่อเสียงหลายเรื่อง แต่ผลงานที่มีชื่อเสียงมากที่สุด คือ พระอภัยมณี ในสมัยรัชกาลที่ ๓ ชีวิตของสุนทรภู่ต้องตกระกำลำบากจนถึงขั้นถูกถอดยศและต้องหนีราชภัยด้วยไม่เป็นที่ทรงโปรดของรัชกาลที่ ๓ แต่ในสมัยรัชกาลที่ ๔ ชีวิตของท่านสุนทรภู่ได้กลับฟื้นมาดีอีกคำรบหนึ่งโดยได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นพระสุนทรโวหารเจ้ากรมอาลักษณ์จากองค์พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ปัจจุบันมีอนุสาวรีย์ที่เมืองแกลง และในเดือนมิถุนายน ๒๕๔๘ ยังตั้งอนุสาวรีย์เพิ่มที่ธนบุรีซึ่งในปัจจุบันนี้นึกเป็นบ้านเกิดของสุนทรภู่

สุนัข

หมา แม้ว่าคนไทยส่วนมากรักสุนัข ยังมีสุนัขหลายตัวซึ่งไร้ที่อยู่อาศัย และบางครั้งมีคนที่ถูกกัดโดยหมาที่มาเป็นบ้า สุนัขจรจัดมักจะอยู่ในฝูงและหลายตัวจะมีโรคผิวหนังและบาดแผลยังเปิดอยู่เนื่องจากการเข้าชนกัน ที่วัดบางแห่งและคนใจบุญหลายคนจะเลียงดูสุนัขจรจัด และในหลวงทรงสนับสนุนการเลียงสุนัขเช่นกันโดยกระตุ้นให้ประชาชนช่วยเหลือสุนัขจรจัด สัตว์เลี้ยงตัวโปรดของพระบาทสมเด็จพระภูมิพลอดุลยเดชเจ้าอยู่หัวเป็นสุนัขซึ่งมีชื่อ ทองแดง นอกจากนั้นประเทศไทยยังมีสุนัขพันธุ์ไทย (รูป) ซึ่งมีหลายชนิด บางคนจะกินเนื้อสุนัขเป็นอาหารด้วย เช่น ชาวอาข่าที่ภาคเหนือและชาวโซ่ที่ จ. สกลนคร ซึ่งมีตลาดค้าเนื้อสุนัขที่ อ. เมือง

สุบรามาเนีย (सुब्रह्मण्य)

ภาษาสันสกฤต ดูสคันดะและพระขันธ์กุมาร

สุบรามาเนียม

ชื่ออีกชื่อของพระขันธ์กุมาร โอรสของพระนางเทวี

สุบาดระ (सुभद्रा)

ภาษาสันสกฤต ชื่อเจ้าหญิงองค์หนึ่งในบรรดาที่สมรสพระอรจุนะ น้องสาวพระกฤษณะ และมารดาของพระอาบิมันยุ

สุบินนิมิต

ความฝันของมหามายา ในเรื่องช้างเผือกจากป่าหิมพานที่มาหาพระราชินี เพื่อแจ้งการประสูติของพระพุทธเจ้า

สุพรรณบุรี

ภาษาสันสกฤต-ไทย 'เมืองทองคำ' ชื่อจังหวัดและอำเภอเมืองจากสมัยโบราณก่อนที่ภาคกลาง (แผนที่) อำเภอเมืองมีพลเมืองประมาณ ๒๖,๐๐๐ คน และตั้งอยู่ที่ฝั่งแม่น้ำท่าจีน ห่างจากกรุงเทพฯ ราว ๑๐๐ กิโลเมตรไปทางตะวันตกเฉียงเหนือ ในสมัยทวารวดีเมืองสุพรรณบุรีได้เรียกเมืองทวารวดีศรีสุพรรณภูมิ ซึ่งอาจจะอ้างถึงสุวรรณภูมิ ที่หนองสาหร่ายเจ้าชายพระนเรศวรมหาราช (รูป) พ.ศ. ๒๑๓๖ ปล่อยให้กรุงศรีอยุธยาเป็นอิสรภาพ ปลดปล่อยจากแอกพม่าโดยทรงยุทธหัตถี สู้กับพระมหาอุปราชแห่งพม่า เพื่ออนุสรณ์เหตุการณ์นี้ได้ตั้งพระเจดีย์และอนุสาวรีย์ที่อำเภอดอนเจดีย์ นอกจากนี้จังหวัดสุพรรณบุรีมีชื่อเสียงในเรื่องมีเรือนไทยไม้สักมากมาย (รูป) จังหวัดสุพรรณบุรีมี ๑๐ อำเภอ

สุพรรณมัจฉา

ภาษาสันสกฤต-ไทย 'ปลาทองคำ' ชื่อนางเงือก ครึ่งยักษ์ครึ่งปลา ลูกทศกัณฐ์ในเรื่องรามเกียรติ์ มีลูกชายกับนายพลลิงหนุมาน ชื่อมัจฉานุ ซึ่งเกิดมีร่างกายเป็นวานรและหางของปลา (รูป) นางสุพรรณมัจฉาช่วยหนุมานนำบริวารทำถนนข้ามไปยังกรุงลงกา

สุพรรณหงส์

ภาษาสันสกฤต-ไทย 'หงส์ทอง' ชื่อเรือพระราชพิธีส่วนตัวของในหลวง เป็นเรือด้วยรูปหงส์ นกของนิทานที่ติดอยู่บนหัวเรือ รูปสุพรรณหงส์เป็นส่วนหนึ่งในโลโก้ของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (รูป)

สุ่มปลา

อุปกรณ์จับปลาหรือสัตว์น้ำอื่นๆ ชนิดหนึ่ง ที่ใช้ในน้ำตื้น มักในน้ำท้องนาข้าว มักสานด้วยไม้ไผ่เป็นตาๆ รูปร่างคล้ายระฆัง เป็นทรงกระบอกแต่ด้านบนสอบ ใช้จะวางเหนือสัตว์น้ำ ด้านบนมีช่องเข้าเพื่อให้มือล้วงลงไปได้ สำหรับจับปลา ใช้พร้อมกับตะข้อง เพื่อใส่สัตว์น้ำที่ได้จับแล้ว บางทีพบสุ่มปลาที่ใช้เป็นที่บังตะเกียงหรือเป็นรูปจำลองขนาดเล็กมากที่ขายเป็นของที่ระลึก

สุเมดะ (सुमेध)

ภาษาสันสกฤต ชื่ออวตารก่อนของพระโพธิสัตว์พระสิทธารถ ในสมัยเดยวกันกับพระพุทธที่มาก่อนพระพุทธองค์แรกในบรรดา ๒๔ พระองค์ ซึ่งเรียกดิปันการา ช่วงนั้นสุเมดะเป็นบำเพ็ญทุกรกิริยาของศาสนาพราหมณ์ และได้พบกับพระดิปันการา ซึ่งอธิษฐานว่า สักวันชาติของพระโพธิสัตว์จะจุติมาเป็นพระพุทธเจ้า ต่อมาความอธิษฐานนี้ได้ยืนยันว่า เป็นความจริงโดยพระดิปันการาที่รอบรู้ทุกสิ่งทุกอย่าง และโดยพระพุทธ ๒๓ องค์ทั้งหมดที่สืบตำแหน่งพระดิปันการา

สุเมรุ

๑. ภาษาสันสกฤต-ไทย (ออกเสียน สุเมรุ) ชื่อภูเขากลางจักรวาล มียอดทองเป็นที่ตั้งแห่งเมืองสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ซึ่งพระอินทร์อยู่พร้อมกับเทพเจ้าอีก ๓๓ องค์ต่างๆ ตั้งอยู่ในเทือกเขาหิมาลัย จากยอดของภูเขานี้แม่น้ำคงคาไหลไปโลก แบ่งแยกเป็นแม่น้ำ ๔ สาย แต่ละสายไหลไปทิศหนึ่งของทิศทั้ง ๔ ในสถาปัตยกรรมมักจะแสดงเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัส (ควินเกินคซ)

๒. ภาษาไทย (ออกเสียน สุเมน) ปะรำเผาศพหรือที่ปลงศพ

สุรนารี

ชื่อท้าวองค์หนึ่งที่มีชื่อเดิมว่า คุณหญิงโม (รูป) ประสูติที่เมืองโคราช เมื่อ พ.ศ. ๒๓๑๔ ในสมัยรัชกาลพระเจ้าตากสินมหาราช เขาเป็นบุตรีของนายกิบกับนางบุญมา คุณหญิงโมได้สมรสกับเจ้าพระยามหิศราธิบดีตำแหน่งพระยาปลัดเมืองโคราช เมื่อ พ.ศ. ๒๓๖๙ เจ้าเมืองเวียงจันทน์ เจ้าอนุวงศ์ (Anuwong) ยกกองทัพข้ามแม่น้ำโขงเข้ามายึดหัวเมืองต่างๆ ทางภาคอีสานของไทย โดยถือพล ๓,๐๐๐ คน เข้าล้อมเมืองโคราชไว้ได้ในอำนาจ คุณหญิงโมจึงนำทัพสาวชาวบ้านเมืองโคราชเข้ารุกรบฟาดฟันกับกองทหารกบฎเจ้าอนุวงศ์แขวงเมืองเวียงจันทน์ถอยกลับไป คุณหญิงโมจึงนำกำลังนักรบไทยเข้าสู่เมืองโคราช แล้วจัดกำลังร่วมกับทัพหลวงติดตามตีกลองทัพกบฎเจ้าอนุวงศ์อีกด้วย (รูป) นับเป็นวีรกรรมที่หาญกล้าอย่างยิ่งที่สามารถกู้อิสระภาพของเมืองโคราชได้สำเร็จอย่างงดงามยิ่ง ต่อไปทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาคุณหญิงโมให้เป็นท้าวสุรนารี ยอดนับรบวีรสตรีไทยอีสาน โดยพระรามที่ ๓ ปัจจุบันมีอนุสาวรีย์ที่นครราชสีมา (รูป)

สุระ (सुरा)

ชื่อเทพธิดาแห่งเหล้าองุ่น ซึ่งขึ้นมาบนผิวน้ำในช่วงการเกษียรสมุทร บางทีสะกดสุรา

สุรัสวดิ

ชื่อเทพธิดาแห่งอักษรศาสตร์